Sponsored
ශ්රී ලංකාවට දේශගුණික විපර්යාසය ප්රධාන ගැටලුවක් බවට පත්වන්නේ ඇයි?
Rakshika Rathnayake8/22/20265 min read
Share:Facebook
දේශගුණික විපර්යාසය ශ්රී ලංකාව මුහුණ දෙන වඩාත් වැදගත් පාරිසරික සහ සංවර්ධන අභියෝගවලින් එකක් බවට පත්වෙමින් තිබේ. ඉන්දියානු සාගරයේ පිහිටි දූපත් රාජ්යයක් වන ශ්රී ලංකාව උෂ්ණත්වය ඉහළ යාම, වර්ෂාපතන රටා වෙනස් වීම, අධික කාලගුණික සිදුවීම්, මුහුදු මට්ටම ඉහළ යාම සහ වෙරළබඩ අවදානම් වැනි දේශගුණික වෙනස්කම්වලට විශේෂයෙන් නිරාවරණය වේ.
දේශගුණික විපර්යාසය තවදුරටත් අනාගතයේ පමණක් ඇති විය හැකි පාරිසරික ගැටලුවක් නොවේ. එය කෘෂිකර්මාන්තය, ජල සම්පත්, මහජන සෞඛ්යය, ජෛව විවිධත්වය, යටිතල පහසුකම්, සංචාරක කර්මාන්තය, ධීවර කර්මාන්තය සහ ජනතාවගේ ජීවනෝපායන් සමඟ සෘජුවම සම්බන්ධ වී ඇති ගැටලුවකි. එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවර්ධන වැඩසටහන සඳහන් කරන පරිදි, ශ්රී ලංකාව දේශගුණික විපර්යාසයට ඉහළ අවදානමක් ඇති රටක් වන අතර, සෘතුමය වර්ෂාපතන රටාවල වෙනස්කම් සමඟ ගංවතුර හා නියඟ අවදානමද වැඩි වී ඇත.
ශ්රී ලංකාවට දේශගුණික විපර්යාසය වැදගත් වන්නේ රටේ භූගෝලීය පිහිටීම සහ ආර්ථික ව්යුහය නිසාය. සාපේක්ෂව කුඩා භූමි ප්රමාණයක්, දිගු වෙරළ තීරයක්, විවිධ පරිසර පද්ධති සහ ස්වභාවික සම්පත් මත සෘජුව හෝ වක්රව රඳා පවතින විශාල ජනගහනයක් ශ්රී ලංකාවේ ඇත. කෘෂිකර්මාන්තය, ධීවර කර්මාන්තය සහ සංචාරක කර්මාන්තය වැනි ක්ෂේත්ර කාලගුණය හා පරිසර තත්ත්වයන් මත දැඩි ලෙස රඳා පවතී.
ශ්රී ලංකාවේ පසුබිම තුළ දේශගුණික විපර්යාසය තේරුම් ගැනීම
දේශගුණික විපර්යාසය යනු උෂ්ණත්වය, වර්ෂාපතන රටා, මුහුදු මට්ටම සහ වෙනත් දේශගුණික ලක්ෂණ දිගුකාලීනව වෙනස් වීමයි. ස්වභාවික දේශගුණික වෙනස්කම් ශ්රී ලංකාවේ සෑම විටම පැවති අතර, මෝසම් වර්ෂා, වියළි හා තෙත් කාලයන් වැනි ස්වභාවික ක්රියාවලි රටේ දේශගුණය තීරණය කරයි.
කෙසේ වෙතත්, මානව ක්රියාකාරකම් හේතුවෙන් සිදුවන ගෝලීය උණුසුම් වීම දේශගුණික අවදානම් තවදුරටත් වැඩි කරමින් පවතී.
ශ්රී ලංකාවේ ප්රදේශ අනුව දේශගුණය සැලකිය යුතු ලෙස වෙනස් වේ. තෙත් කලාප, වියළි කලාප, කඳුකර ප්රදේශ, වනාන්තර, කෘෂිකාර්මික තැනිතලා, තෙත්බිම් සහ විශාල වෙරළ තීර ඇතුළු විවිධ භූගෝලීය පරිසරයන් රට තුළ දැකගත හැකිය.
එම නිසා දේශගුණික විපර්යාසය සෑම ප්රදේශයකටම එකම ආකාරයෙන් බලපාන්නේ නැත. ඇතැම් ප්රදේශවල නියඟය හා ජල හිඟය වැඩි විය හැකි අතර තවත් ප්රදේශවල ගංවතුර සහ නායයෑම් වැඩි විය හැකිය. වෙරළබඩ ජනතාව මුහුදු මට්ටම ඉහළ යාම හා වෙරළ ඛාදනයට මුහුණ දිය හැකි අතර නාගරික ජනතාව අධික උෂ්ණත්වයට මුහුණ දිය හැකිය.
උෂ්ණත්වය ඉහළ යාම සහ අධික උණුසුම
දේශගුණික විපර්යාසයේ පැහැදිලිම බලපෑමක් වන්නේ උෂ්ණත්වය ඉහළ යාමයි. ශ්රී ලංකාවේ ඉදිරියේදී තවදුරටත් උෂ්ණත්වය ඉහළ යා හැකි අතර, මෙය මහජන සෞඛ්යය, කෘෂිකර්මාන්තය, පරිසර පද්ධති සහ දෛනික ජීවිතය සඳහා වැදගත් වේ.
අධික උණුසුම නිසා පිටත වැඩ කරන ජනතාව, විශේෂයෙන් ගොවීන්, ඉදිකිරීම් කම්කරුවන් සහ ධීවරයන් වැනි අය වැඩි උෂ්ණතා ආතතියකට ලක් විය හැකිය. උෂ්ණත්වය ඉහළ යාම නිසා ශරීරයේ ජල අවශ්යතාවය වැඩි විය හැකි අතර, වැඩ කිරීමේ කාර්යක්ෂමතාවයටද බලපෑම් ඇති විය හැකිය.
නාගරික ප්රදේශවල ගොඩනැගිලි, මාර්ග සහ කොන්ක්රීට් ව්යුහයන් උණුසුම රඳවා තබා ගැනීම නිසා තවදුරටත් අධික උෂ්ණත්වයක් ඇති විය හැකිය. එම නිසා අනාගත නගර සැලසුම් කිරීමේදී ගස්, හරිත ප්රදේශ, නිසි ජල කළමනාකරණය සහ උෂ්ණත්වය අවම කරන සැලසුම් වැදගත් වේ.
කෘෂිකර්මාන්තයටද උෂ්ණත්වය ඉහළ යාම බලපායි. විවිධ භෝග නිශ්චිත උෂ්ණත්ව පරාසයන් තුළ හොඳින් වර්ධනය වන අතර, අධික උෂ්ණත්වය වගාව, මල් පිපීම, ජල භාවිතය සහ අස්වැන්නට බලපෑම් කළ හැකිය.
වර්ෂාපතන රටා වෙනස් වීම
ශ්රී ලංකාවට දේශගුණික විපර්යාසය වැදගත් වීමට තවත් ප්රධාන හේතුවක් වන්නේ වර්ෂාපතන රටාවල වෙනස් වීමයි.
ශ්රී ලංකාවේ කෘෂිකර්මාන්තය, ජල සම්පත්, ජල විදුලිබලය, පරිසර පද්ධති සහ බොහෝ ආර්ථික ක්රියාකාරකම් සෘතුමය වර්ෂාපතනය මත රඳා පවතී.
වර්ෂාපතනය අනපේක්ෂිත වීම නිසා එක් කාලයක අධික වැසි ලැබී ගංවතුර ඇති විය හැකි අතර, තවත් කාලයක දීර්ඝ වියළි කාලයක් ඇති වී නියඟ තත්ත්වයක් ඇති විය හැකිය. එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවර්ධන වැඩසටහන පෙන්වා දෙන්නේ ශ්රී ලංකාවේ සෘතුමය වර්ෂාපතන රටාවල සැලකිය යුතු වෙනස්කම් සහ ගංවතුර හා නියඟ තත්ත්වයන් වැඩි වී ඇති බවයි.
අධික වර්ෂාව නිසා ගංගා, ඇළ මාර්ග සහ ජල නිකාස පද්ධති පිරී ගංවතුර ඇති විය හැකිය. කඳුකර ප්රදේශවල එම තත්ත්වය නායයෑම් ඇති කිරීමටද හේතු විය හැකිය.
අනෙක් අතට, ප්රමාණවත් වර්ෂාවක් නොලැබීම කෘෂිකර්මාන්තයට සහ ගෘහස්ථ ජල අවශ්යතාවයන්ට බලපාන ජල හිඟයක් ඇති කළ හැකිය.
එම නිසා ගැටලුව වර්ෂාපතනය වැඩි වීම හෝ අඩු වීම පමණක් නොවේ. වර්ෂාව ලැබෙන කාලය, තීව්රතාව සහ ප්රදේශ අනුව එහි බෙදී යාමද ඉතා වැදගත්ය.
කෘෂිකර්මාන්තය සහ ආහාර සුරක්ෂිතතාව
දේශගුණික විපර්යාසය සහ කෘෂිකර්මාන්තය අතර ඉතා සමීප සම්බන්ධතාවයක් ඇත. ගොවිතැන උෂ්ණත්වය, වර්ෂාව, ජලය සහ පසෙහි තත්ත්වය මත සෘජුවම රඳා පවතී.
ශ්රී ලංකාවේ වියළි කලාපය මේ සම්බන්ධයෙන් විශේෂ වැදගත්කමක් දරයි. එය රටේ විශාල ප්රදේශයක් ආවරණය කරන අතර වී වගාව ඇතුළු කෘෂිකාර්මික ක්රියාකාරකම්වලට වැදගත් වේ.
නියඟය හේතුවෙන් වගාවට අවශ්ය ජලය අඩු විය හැකි අතර, අධික වර්ෂාවෙන් වගා විනාශ විය හැකිය. වර්ෂාපතනයේ කාලය වෙනස් වීම නිසා වගා කිරීම් සහ අස්වැන්න නෙළීමද දුෂ්කර විය හැකිය.
දේශගුණික විපර්යාසය මඟින් ඇතැම් පළිබෝධ හා ශාක රෝගවල ව්යාප්තියටද බලපෑම් ඇති විය හැකිය.
කෘෂිකාර්මික නිෂ්පාදනය අඩුවීම ගොවීන්ට පමණක් බලපාන ගැටලුවක් නොවේ. ආහාර සැපයුම අඩු වුවහොත් මිල ඉහළ යා හැකි අතර, කෘෂිකාර්මික ආදායම් අඩුවීම ග්රාමීය පවුල්වල මූල්ය තත්ත්වයටද බලපායි.
එම නිසා දේශගුණයට ඔරොත්තු දෙන කෘෂිකාර්මික ක්රම, කාර්යක්ෂම වාරිමාර්ග, ජල කළමනාකරණය, භෝග විවිධාංගීකරණය සහ කාලගුණ තොරතුරු භාවිතය වැදගත් වේ.
ගංවතුර සහ නායයෑම්
ශ්රී ලංකාවේ දේශගුණික බලපෑම් අතරින් ජනතාවට ඉතා පැහැදිලිව දැනෙන තවත් අවදානමක් වන්නේ ගංවතුරයි.
අධික වර්ෂාව නිසා ගංගා, ඇළ මාර්ග සහ නගර ජල නිකාස පද්ධති පිරී ගංවතුර ඇති විය හැකිය. එමඟින් නිවාස, මාර්ග, ව්යාපාර, පාසල්, ගොවිබිම් සහ අනෙකුත් යටිතල පහසුකම්වලට හානි සිදු විය හැකිය.
කඳුකර ප්රදේශවල අධික වර්ෂාව නායයෑම් අවදානමද ඉහළ නංවයි.
අධික වර්ෂාපතනය, ගංවතුර, හදිසි ජල ගැලීම් සහ නායයෑම් ශ්රී ලංකාවේ ජනතාවගේ ජීවිත හා ජීවනෝපායන් සඳහා වැඩි අවදානමක් බව දේශගුණික අවදානම් පිළිබඳ ජාත්යන්තර අධ්යයනවලින් පෙන්වා දී ඇත.
2025 නොවැම්බර් මාසයේ ඩිට්වා සුළි කුණාටුව ශ්රී ලංකාවට බලපෑමෙන් පසු ගංවතුර හා නායයෑම් විශාල පරිමාණයෙන් වාර්තා වූ අතර, එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවර්ධන වැඩසටහන අනුව මිලියන දෙකකට වැඩි ජනතාවකට එහි බලපෑම එල්ල විය.
මෙවැනි තත්ත්වයන් පෙන්වා දෙන්නේ පෙර අනතුරු ඇඟවීමේ පද්ධති, ආපදා සූදානම, ශක්තිමත් යටිතල පහසුකම් සහ ප්රජා මට්ටමේ හදිසි සැලසුම් ඉතා වැදගත් බවයි.
වෙරළබඩ ප්රදේශ සහ මුහුදු මට්ටම ඉහළ යාම
ශ්රී ලංකාවේ දිගු වෙරළ තීරය නිසා දේශගුණික විපර්යාසයේ වෙරළබඩ බලපෑම් විශේෂයෙන් වැදගත් වේ.
මුහුදු මට්ටම ඉහළ යාමෙන් පහත්බිම් වෙරළබඩ ප්රදේශ අවදානමට ලක් විය හැකි අතර, වෙරළ ඛාදනය නිසා වෙරළ තීර අඩුවීම, නිවාස හා මාර්ගවලට හානි වීම සහ වෙරළබඩ පරිසර පද්ධතිවලට බලපෑම් ඇති විය හැකිය.
මුහුදු මට්ටම ඉහළ යාම පහත්බිම්වල ජල ගැලීම්, වෙරළ තීර පසුබැසීම සහ ලවණ ජලය ගොඩබිමට ඇතුළු වීම වැනි ගැටලු වැඩි කළ හැකිය.
වෙරළබඩ ධීවර ජනතාව, සංචාරක කර්මාන්තය සහ වෙරළ ආශ්රිතව ජීවත් වන ප්රජාවන් මෙවැනි වෙනස්කම්වලට විශේෂයෙන් නිරාවරණය වේ.
කඩොලාන, තෙත්බිම්, කොරල් පර, වැලි කඳු සහ අනෙකුත් ස්වාභාවික වෙරළබඩ පරිසර පද්ධති ආරක්ෂා කිරීමෙන් දේශගුණික අවදානම් අවම කළ හැකිය.
ජල සම්පත්
දේශගුණික විපර්යාසය ජල සම්පත්වලටද ප්රබල බලපෑමක් ඇති කළ හැකිය.
ශ්රී ලංකාවේ ගෘහස්ථ ජල අවශ්යතා, කෘෂිකර්මාන්තය සහ කර්මාන්ත සඳහා වර්ෂාව, ජලාශ, ගංගා, භූගත ජලය සහ වාරිමාර්ග පද්ධති වැදගත් වේ.
දිගු වියළි කාලයන් හේතුවෙන් ජලය අඩු විය හැකි අතර, අධික වර්ෂාව කෙටි කාලයක් තුළ විශාල ජල ප්රමාණයක් ඇති කර කළමනාකරණය කිරීම දුෂ්කර කළ හැකිය.
එම නිසා එක් කාලයක ජල හිඟයකුත් තවත් කාලයක ගංවතුරකුත් ඇති විය හැකි සංකීර්ණ ජල කළමනාකරණ තත්ත්වයක් නිර්මාණය වේ.
ශ්රී ලංකාවේ පුරාණ ජල කළමනාකරණ පද්ධති මෙහිදී වැදගත් විය හැකිය. වියළි කලාපයේ වැව් සහ “එල්ලංගාව” පද්ධති ප්රතිසංස්කරණය කිරීම සහ සංරක්ෂණය කිරීම දේශගුණික අනුවර්තනයට දායක වන ක්රම ලෙස හඳුනාගෙන ඇත.
දේශගුණික විපර්යාසය සහ මහජන සෞඛ්යය
දේශගුණික විපර්යාසය පාරිසරික ගැටලුවක් පමණක් නොව, මහජන සෞඛ්ය ගැටලුවක්ද වේ.
උෂ්ණත්වය ඉහළ යාම නිසා විශේෂයෙන් වැඩිහිටි පුද්ගලයන්, ළමුන් සහ එළිමහනේ වැඩ කරන ජනතාව උෂ්ණතා ආතතියට ලක් විය හැකිය.
ගංවතුර සහ ජල තත්ත්වයන්හි වෙනස්කම් නිසා ඇතැම් බෝවන රෝග පැතිරීම සඳහා හිතකර පරිසරයක් ඇති විය හැකිය.
උෂ්ණත්වය, වර්ෂාපතනය සහ ජල තත්ත්ව වෙනස් වීමෙන් මදුරු වැනි රෝග වාහකයන්ගේ පැතිරීම සහ බෝවීමේ රටාවටද බලපෑම් විය හැකිය.
එම නිසා මහජන සෞඛ්ය පද්ධතියට දේශගුණික හදිසි තත්ත්වයන් සඳහාද සූදානම් විය යුතුය. පිරිසිදු ජලය, සනීපාරක්ෂාව, රෝග නිරීක්ෂණය, මහජන දැනුවත් කිරීම සහ හදිසි වෛද්ය සේවා එහි වැදගත් කොටස් වේ.
ජෛව විවිධත්වයට ඇති අවදානම
ශ්රී ලංකාව ජෛව විවිධත්වයෙන් පොහොසත් රටක් වුවද දේශගුණික විපර්යාසය නිසා මෙම පරිසර පද්ධති මත තවත් පීඩනයක් ඇති වෙමින් පවතී.
වනාන්තර, තෙත්බිම්, කොරල් පර, කඩොලාන, තණබිම් සහ වෙරළබඩ පරිසර පද්ධති උෂ්ණත්වය සහ වර්ෂාපතනයේ වෙනස්කම්වලට නිරාවරණය වේ.
නිශ්චිත දේශගුණික තත්ත්වයන්ට අනුවර්තනය වී ඇති ජීවී විශේෂවලට පරිසරය වෙනස් වන විට අභියෝග ඇති විය හැකිය.
එම නිසා ජෛව විවිධත්වය අහිමි වීම පරිසර ගැටලුවක් පමණක් නොවේ. වනාන්තර ජලය පාලනය කිරීමට දායක වේ. තෙත්බිම් ගංවතුර අවම කරයි. කඩොලාන වෙරළ ආරක්ෂා කරයි. සෞඛ්ය සම්පන්න සාගර පරිසර පද්ධති ධීවර කර්මාන්තයට සහාය වේ.
එබැවින් පරිසර පද්ධති සංරක්ෂණය දේශගුණික අනුවර්තනයේ වැදගත් ක්රමයක් ලෙස සලකන්නට පුළුවන.
ධීවර කර්මාන්තයට ඇති බලපෑම්
ශ්රී ලංකාවේ වෙරළබඩ ජනගහනය සහ ආර්ථිකය මුහුද සමඟ සමීපව සම්බන්ධ වී ඇත.
ධීවර ජනතාව ආහාර සහ ආදායම සඳහා සාගර සම්පත් මත රඳා පවතින අතර, සංචාරක කර්මාන්තයද වෙරළ, කොරල් පර සහ මුහුදු පරිසරය මත රඳා පවතී.
මුහුදු උෂ්ණත්වය වෙනස් වීම, වෙරළ තත්ත්වයන්, කුණාටු සහ සාගර පරිසරයේ වෙනස්කම් මත්ස්ය සම්පත් සහ ධීවර කටයුතු කෙරෙහි බලපෑම් කළ හැකිය.
මෙය විශේෂයෙන්ම දිනපතා ආදායම ස්වභාවික සම්පත් මත රඳා පවතින ප්රජාවන්ට දැඩි ගැටලුවකි.
තිරසාර ධීවර ක්රම, සාගර පරිසර පද්ධති සංරක්ෂණය, කාලගුණ තොරතුරු සහ වෙරළබඩ ප්රජාවන්ට සහය ලබාදීම මඟින් දේශගුණික අවදානම් අවම කළ හැකිය.
සංචාරක කර්මාන්තය සහ දේශගුණික විපර්යාසය
ශ්රී ලංකාවේ වෙරළ, කඳුකරය, වනාන්තර, වනජීවීන් සහ ඓතිහාසික උරුමය සංචාරක කර්මාන්තයේ ප්රධාන ආකර්ෂණ වේ.
අධික උෂ්ණත්වය, ගංවතුර, නායයෑම්, වෙරළ ඛාදනය, කුණාටු සහ පරිසර පද්ධති හානි සංචාරක කර්මාන්තයට බලපෑම් කළ හැකිය.
දේශගුණික විපර්යාසය නිසා ඇතැම් සංචාරක ගමනාන්තවල ස්වභාවික සුන්දරත්වය වෙනස් විය හැකි අතර, හෝටල්, මාර්ග සහ සංචාරක සේවා සඳහාද ආපදා අවදානම වැඩි විය හැකිය.
එම නිසා සංචාරක සංවර්ධනයේදී බලශක්ති කාර්යක්ෂමතාව, ජල සම්පත් සංරක්ෂණය, අපද්රව්ය කළමනාකරණය, පරිසර පද්ධති ආරක්ෂාව සහ ශක්තිමත් ගොඩනැගිලි වැනි කරුණු සැලකිල්ලට ගැනීම වැදගත්ය.
ආර්ථික සහ සමාජ බලපෑම්
දේශගුණික විපර්යාසය පාරිසරික ගැටලුවක් පමණක් නොව ආර්ථික සහ සමාජ ගැටලුවක්ද වේ.
ගංවතුරකින් මාර්ග, පාලම්, නිවාස, වගාබිම් සහ ව්යාපාර විනාශ වූ විට නැවත ඉදිකිරීම සඳහා විශාල මුදල් අවශ්ය වේ.
නියඟය නිසා කෘෂිකාර්මික නිෂ්පාදනය අඩුවුවහොත් ගොවීන්ගේ ආදායම අඩු විය හැකිය. වෙරළබඩ පරිසර පද්ධති විනාශ වීම ධීවර කර්මාන්තයට සහ සංචාරක කර්මාන්තයට බලපායි.
මෙම බලපෑම් සෑම කෙනෙකුටම සමාන නොවේ. ආර්ථික වශයෙන් දුර්වල හා අවදානමට ලක්විය හැකි ප්රජාවන්ට ආපදාවකට පෙර සූදානම් වීමට හෝ ආපදාවකින් පසු නැවත යථා තත්ත්වයට පත්වීමට සම්පත් අඩු විය හැකිය.
එම නිසා දේශගුණික ප්රතිපත්ති සැලසුම් කිරීමේදී පරිසර සංරක්ෂණය සමඟ සමාජ සාධාරණත්වයද සැලකිල්ලට ගත යුතුය.
ශ්රී ලංකාවට කළ හැක්කේ කුමක්ද?
ශ්රී ලංකාවට ගෝලීය දේශගුණික විපර්යාසය තනිවම නතර කළ නොහැකිය. එහෙත් රට තුළින් නිකුත් වන හරිතාගාර වායු අඩු කිරීමටත්, අනිවාර්යයෙන් සිදුවන දේශගුණික බලපෑම් සඳහා වඩාත් හොඳින් සූදානම් වීමටත් ශ්රී ලංකාවට හැකිය.
ඒ අතරින් පුනර්ජනනීය බලශක්තිය වැදගත් වේ. සූර්ය, සුළං සහ අනෙකුත් පිරිසිදු බලශක්ති මූලාශ්ර වැඩි වශයෙන් භාවිත කිරීමෙන් ෆොසිල ඉන්ධන මත ඇති රඳාපැවැත්ම අඩු කළ හැකිය.
කෘෂිකර්මාන්තය දේශගුණික විපර්යාසයට ඔරොත්තු දෙන ලෙස සංවර්ධනය කළ යුතුය. කාර්යක්ෂම වාරිමාර්ග, ජල කළමනාකරණය, පස සංරක්ෂණය, භෝග විවිධාංගීකරණය සහ කාලගුණ තොරතුරු භාවිතය ඒ සඳහා උපකාරී වේ.
නාගරික ප්රදේශවලට වඩා හොඳ ජල නිකාස පද්ධති, හරිත ප්රදේශ, ගස් ආවරණය සහ ගංවතුර කළමනාකරණය අවශ්ය වේ.
වෙරළබඩ ප්රදේශවල ස්වාභාවික පරිසර පද්ධති ආරක්ෂා කිරීම සහ නිසි භූමි භාවිත සැලසුම් ක්රියාත්මක කිරීමද වැදගත්ය.
ප්රජාවන් සහ පුද්ගලයන්ගේ භූමිකාව
දේශගුණික ක්රියාමාර්ග රජයේ පමණක් වගකීමක් ලෙස සැලකිය නොහැකිය. ප්රාදේශීය ප්රජාවන්, ව්යාපාර, පාසල්, විශ්වවිද්යාල, ගොවීන්, සංචාරක ව්යාපාරිකයන් සහ පුද්ගලයන් සියලු දෙනාටම භූමිකාවක් ඇත.
අනවශ්ය බලශක්ති භාවිතය අඩු කිරීම, අපද්රව්ය අඩු කිරීම, ස්වභාවික පරිසරය ආරක්ෂා කිරීම, ජලය වගකීමෙන් භාවිත කිරීම සහ පරිසර හිතකාමී ව්යාපාරවලට සහය වීම මඟින් පුද්ගලයන්ට දායක විය හැකිය.
ප්රජාවන්ට කඩොලාන සංරක්ෂණය, තෙත්බිම් ආරක්ෂා කිරීම, ජල සංරක්ෂණය, ආපදා සැලසුම් සහ දැනුවත් කිරීමේ වැඩසටහන්වලට සහභාගී විය හැකිය.
විශේෂයෙන් තරුණයන් සඳහා දේශගුණ විද්යාව, පරිසර සංරක්ෂණය, ආපදා සූදානම සහ තිරසාර සංවර්ධනය පිළිබඳ අධ්යාපනය වැදගත් වේ.
දිගුකාලීන සැලසුම් කිරීමේ වැදගත්කම
දේශගුණික විපර්යාසය දිගුකාලීනව සැලසුම් කළ යුතු ගැටලුවකි.
අද ඉදිකරන මාර්ග, පාලම්, නිවාස, පාසල්, රෝහල්, ජලාශ, නගර සහ සංචාරක පහසුකම් දශක ගණනාවක් භාවිතයේ පවතිනු ඇත.
එම නිසා ඒවා ඉදිකිරීමේදී දේශගුණික අවදානම් නොසලකා හැරියහොත් අනාගතයේදී වැඩි හානි සහ ඉහළ ප්රතිසංස්කරණ වියදම් ඇති විය හැකිය.
ශ්රී ලංකාව දේශගුණික විපර්යාස සම්බන්ධ ජාතික ප්රතිපත්ති සහ සැලසුම් ගණනාවක් ක්රියාත්මක කරමින් සිටී. පැරිස් ගිවිසුම යටතේ ජාතික වශයෙන් තීරණය කළ දායකත්වය, ජාතික අනුවර්තන සැලසුම් සහ අනෙකුත් දේශගුණික ප්රතිපත්ති ඒ අතර වේ.
නමුත් අභියෝගය වන්නේ මෙම ප්රතිපත්ති ජාතික මට්ටමින් පමණක් නොව පළාත්, ප්රාදේශීය සහ ප්රජා මට්ටමින්ද ඵලදායීව ක්රියාත්මක කිරීමයි.
නිගමනය
දේශගුණික විපර්යාසය ශ්රී ලංකාවට ප්රධාන ගැටලුවක් බවට පත්වෙමින් පවතින්නේ එහි බලපෑම් සමාජයේ සෑම අංශයක්ම පාහේ ස්පර්ශ කරන බැවිනි.
උෂ්ණත්වය ඉහළ යාම, වර්ෂාපතන රටා වෙනස් වීම, ගංවතුර, නියඟය, නායයෑම්, වෙරළබඩ අවදානම්, මහජන සෞඛ්ය බලපෑම්, ජෛව විවිධත්ව අහිමිවීම්, කෘෂිකාර්මික ගැටලු සහ ආර්ථික හානි එකිනෙකට සම්බන්ධ වේ.
ස්වභාවික සම්පත් මත දැඩිව රඳා පවතින කුඩා දූපත් රාජ්යයක් වන ශ්රී ලංකාවට දේශගුණික ඔරොත්තු දීමේ හැකියාව වර්ධනය කිරීම අත්යවශ්යය. එය පරිසර සංරක්ෂණයට පමණක් අදාළ ඉලක්කයක් නොව, ජනතාවගේ ජීවනෝපායන්, ආහාර සුරක්ෂිතතාව, යටිතල පහසුකම්, මහජන සෞඛ්යය සහ අනාගත ආර්ථික සංවර්ධනය ආරක්ෂා කිරීමට අවශ්ය පියවරකි.
ශ්රී ලංකාවට මෙහිදී අවස්ථාද තිබේ. රටේ පොහොසත් පරිසර පද්ධති, සාම්ප්රදායික දැනුම, පුනර්ජනනීය බලශක්ති හැකියාව සහ ප්රජා මට්ටමේ අත්දැකීම් වඩාත් ශක්තිමත් දේශගුණික ප්රතිචාරයක් ගොඩනැගීමට උපකාරී විය හැකිය.
වනාන්තර සහ තෙත්බිම් ආරක්ෂා කිරීම, ජල කළමනාකරණය වැඩිදියුණු කිරීම, කෘෂිකර්මාන්තය දේශගුණික ඔරොත්තු දෙන ලෙස සංවර්ධනය කිරීම, ආපදා සූදානම ශක්තිමත් කිරීම, පිරිසිදු බලශක්තිය ව්යාප්ත කිරීම සහ දේශගුණික අවදානම් සලකා යටිතල පහසුකම් සංවර්ධනය කිරීම මඟින් අනාගත අවදානම් අඩු කළ හැකිය.
අවසානයේදී දේශගුණික විපර්යාසයට මුහුණ දීම සඳහා අනුවර්තනය සහ අවම කිරීම යන දෙකම අවශ්ය වේ. දැනට සිදුවෙමින් පවතින බලපෑම් සඳහා සූදානම් වීමත්, ගෝලීය උණුසුම් වීමට දායක වන හරිතාගාර වායු නිකුත් කිරීම අවම කිරීමට දායක වීමත් ශ්රී ලංකාවේ වගකීමකි.
දේශගුණික විපර්යාසය විද්යාඥයන්ගේ හෝ පරිසර සංවිධානවල පමණක් ගැටලුවක් නොවේ. එය ගොවීන්, ධීවරයන්, කම්කරුවන්, ව්යාපාරිකයන්, සිසුන්, පවුල්, ප්රතිපත්ති සම්පාදකයන් සහ රට පුරා ප්රජාවන් සම්බන්ධ වන ගැටලුවකි.
අද ගනු ලබන තීරණ ශ්රී ලංකාව ඉදිරි දශකවලදී කෙතරම් ආරක්ෂිත, තිරසාර සහ ඔරොත්තු දෙන රටක් බවට පත්වන්නේද යන්න තීරණය කරනු ඇත. එබැවින් ඉක්මනින් ක්රියාත්මක වීම, අවදානමට ලක්විය හැකි ප්රජාවන් ආරක්ෂා කිරීම සහ පරිසර ඔරොත්තු දීමේ හැකියාව ජාතික සංවර්ධනයේ අත්යවශ්ය කොටසක් ලෙස සැලකීම ශ්රී ලංකාවේ අනාගතය සඳහා ඉතා වැදගත් වේ.
අතිරේක පින්තූර
