ශ්‍රී ලාංකීය සාම්ප්‍රදායික ආයුර්වේද වෛද්‍ය ක්‍රමය: ඉතිහාසය, ප්‍රතිලාභ, ප්‍රතිකාර සහ වර්තමාන වැදගත්කම

හැඳින්වීම ශ්‍රී ලාංකීය සාම්ප්‍රදායික ආයුර්වේද වෛද්‍ය ක්‍රමය ලෝකයේ පැරණිතම සුව කිරීමේ ක්‍රම අතරින් එකකි. වසර දහස් ගණනාවක් තිස්සේ ශ්‍රී ලාංකිකයන් ශරීරය, මනස සහ ආත්මය අතර සමබරතාවය පවත්වා ගැනීම සඳහා ස්වභාවික ඖෂධ, ඖෂධීය ශාක සහ විවිධ ප්‍රතිකාර ක්‍රම භාවිතා කර ඇත. “ආයුර්වේද” යන වචනයේ අර්ථය “ජීවිතය පිළිබඳ විද්‍යාව” යන්නයි. මෙය රෝගයක් සුව කිරීම පමණක් නොව, සෞඛ්‍ය සම්පන්න ජීවිතයක් ගත කිරීම සඳහා අවශ්‍ය මාර්ගෝපදේශ සපයන සමස්ත සෞඛ්‍ය ක්‍රමයකි. ශ්‍රී ලංකාවේ ආයුර්වේදය ඉන්දියානු ආයුර්වේද සම්ප්‍රදායන් සහ දේශීය වෛද්‍ය ක්‍රම එකට එක්ව වර්ධනය වී ඇති අතර, අද වන විටත් එය ශ්‍රී ලංකාවේ සංස්කෘතික උරුමයකි. වර්තමානයේ දේශීය ජනතාව මෙන්ම විදේශීය සංචාරකයින්ද ආයුර්වේද ප්‍රතිකාර සඳහා ශ්‍රී ලංකාවට පැමිණෙති. ශ්‍රී ලංකාවේ ආයුර්වේද වෛද්‍ය ක්‍රමයේ ඉතිහාසය ශ්‍රී ලංකාවේ ආයුර්වේද වෛද්‍ය ක්‍රමය වසර 2,500කට වඩා පැරණි ඉතිහාසයක් සතු වේ. ඓතිහාසික වාර්තා අනුව, පණ්ඩුකාභය රජුගේ සමයේ සිටම රෝහල් සහ රෝගීන් සඳහා ප්‍රතිකාර මධ්‍යස්ථාන පිහිටුවා තිබුණි. අනුරාධපුර සහ පොළොන්නරු යුගවලදී වෛද්‍ය විද්‍යාව විශාල ලෙස දියුණු වී තිබුණි. ශ්‍රී ලංකාවේ දේශීය වෛද්‍ය ක්‍රමය “දේශීය චිකිත්සාව” ලෙස හැඳින්වෙන අතර, එය දේශීය ඖෂධීය ශාක සහ සුව කිරීමේ ක්‍රම මත පදනම් විය. පැරණි පුස්කොල පොත් වල විවිධ රෝග සඳහා ප්‍රතිකාර, ඖෂධ සකස් කිරීමේ ක්‍රම සහ සෞඛ්‍ය උපදෙස් සඳහන් වී ඇති අතර, ඒවා අදටත් වටිනා දැනුම් සම්භාරයක් ලෙස සැලකේ. ආයුර්වේදයේ මූලික මූලධර්ම ආයුර්වේදය අනුව, සෞඛ්‍ය සම්පන්න ජීවිතයක් සඳහා ශරීරයේ සමබරතාවය පවත්වා ගැනීම අත්‍යවශ්‍ය වේ. ආයුර්වේදය මූලිකව ත්‍රිදෝෂ (Tridosha) සංකල්පය මත පදනම් වේ. 1. වාත (Vata) චලනය සහ ස්නායු පද්ධතියට අදාළ වේ. ශරීරයේ චලනය පාලනය කරයි. 2. පිත්ත (Pitta) ජීර්ණය සහ පරිවෘත්තීය ක්‍රියාවලියට අදාළ වේ. ශරීරයේ උෂ්ණත්වය සහ ජීර්ණය පාලනය කරයි. 3. කප (Kapha) ශරීරයේ ව්‍යුහය සහ ප්‍රතිශක්තියට අදාළ වේ. ශරීරයට ස්ථාවරත්වය ලබා දෙයි. මෙම ත්‍රිදෝෂ අතර සමබරතාවය බිඳ වැටෙන විට රෝග ඇතිවිය හැකි බව ආයුර්වේදය පෙන්වා දෙයි. ශ්‍රී ලංකාවේ බහුල ආයුර්වේද ප්‍රතිකාර ක්‍රම 1. ඖෂධීය ශාක ප්‍රතිකාර ආයුර්වේදයේ ප්‍රධානම කොටස වන්නේ ඖෂධීය ශාක භාවිතයයි. ශ්‍රී ලංකාවේ බහුලව භාවිත වන ශාක: ගොටුකොළ කොහොඹ කහ ඉඟුරු කොත්තමල්ලි වෙනිවැල්ගැට බෙලිමල් රණවරා මෙම ශාක භාවිත කරන්නේ: ජීර්ණ ගැටලු සමේ රෝග උණ ශ්වසන රෝග සන්ධි වේදනා වැනි රෝග සඳහාය. 2. ආයුර්වේද සම්බාහන (Massage Therapy) ආයුර්වේද සම්බාහන මගින්: රුධිර සංසරණය වැඩි කරයි. මානසික ආතතිය අඩු කරයි. මාංශ පේශි ලිහිල් කරයි. නින්දේ ගුණාත්මකභාවය වැඩි කරයි. ශරීරයේ විවේකය සහ සුවපහසුව වැඩි කරයි. විවිධ ඖෂධීය තෙල් භාවිතයෙන් මෙම ප්‍රතිකාර සිදු කෙරේ. 3. පංචකර්ම ප්‍රතිකාර (Panchakarma) පංචකර්ම යනු ශරීරය විෂ ද්‍රව්‍යවලින් පිරිසිදු කිරීම සඳහා භාවිත කරන ප්‍රතිකාර ක්‍රමයකි. එහි ප්‍රතිලාභ: ශක්තිය වැඩි වීම ජීර්ණය යහපත් වීම මානසික පැහැදිලිභාවය වැඩි වීම ප්‍රතිශක්තිය ශක්තිමත් වීම මෙම ප්‍රතිකාර වෛද්‍ය උපදෙස් යටතේ සිදු කළ යුතුය. 4. වාෂ්ප සහ ඖෂධීය ස්නාන ඖෂධීය වාෂ්ප සහ ස්නාන භාවිත කරන්නේ: මාංශ පේශි වේදනා සන්ධි වේදනා මානසික ආතතිය ශ්වසන අපහසුතා අඩු කිරීම සඳහාය. ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රසිද්ධ ඖෂධීය ශාක ඖෂධීය ශාකය සාම්ප්‍රදායික භාවිතය ගොටුකොළ මතක ශක්තිය සහ තුවාල සුව කිරීම කහ ප්‍රතිප්‍රදාහ ගුණ ඉඟුරු ජීර්ණයට සහය වීම කොහොඹ සමේ සෞඛ්‍යය බෙලිමල් සිසිල් පානයක් ලෙස රණවරා සෞඛ්‍යමය තේ පානයක් ලෙස ඉරමුසු ශරීරය සිසිල් කිරීම ආයුර්වේදය සහ රෝග වැළැක්වීම ආයුර්වේදයේ විශේෂත්වය වන්නේ රෝග සුව කිරීමට පෙර ඒවා වැළැක්වීම කෙරෙහි අවධානය යොමු කිරීමයි. ප්‍රධාන උපදෙස්: සමබර ආහාර ගැනීම නිතිපතා ව්‍යායාම කිරීම ප්‍රමාණවත් නින්ද ලබා ගැනීම භාවනා කිරීම මානසික ආතතිය පාලනය කිරීම ආයුර්වේදය සහ මානසික සෞඛ්‍යය අද සමාජයේ ආතතිය සහ කාංසාව වැඩි වී ඇති අතර, ආයුර්වේදය මගින් මානසික සුවතාවය සඳහා විවිධ ක්‍රම යෝජනා කරයි. ඒවා අතර: භාවනා යෝගා හුස්ම ගැනීමේ ව්‍යායාම ඖෂධීය ප්‍රතිකාර විවේකීකරණ ක්‍රම ප්‍රධාන වේ. ආයුර්වේදය සහ සංචාරක කර්මාන්තය ශ්‍රී ලංකාව ආයුර්වේද සංචාරක කර්මාන්තය සඳහා ප්‍රසිද්ධ රටකි. විදේශීය සංචාරකයින් ආකර්ෂණය වන ප්‍රධාන සේවාවන්: ආයුර්වේද රිට්‍රීට් සම්බාහන ප්‍රතිකාර සුවතා වැඩසටහන් භාවනා සැසි ඖෂධීය ප්‍රතිකාර මෙම කර්මාන්තය ශ්‍රී ලංකාවේ ආර්ථිකයටද දායක වේ. වර්තමාන ශ්‍රී ලංකාවේ ආයුර්වේදය අද වන විට ශ්‍රී ලංකාවේ: ආයුර්වේද රෝහල් රජයේ ආයුර්වේද සායන ආයුර්වේද විශ්වවිද්‍යාල පර්යේෂණ ආයතන ලියාපදිංචි වෛද්‍යවරු ක්‍රියාත්මක වේ. බොහෝ දෙනා සාමාන්‍ය සුවතාවය සඳහා ආයුර්වේදය භාවිතා කරන නමුත්, බරපතල රෝග සඳහා සුදුසුකම් ලත් වෛද්‍ය උපදෙස් ලබා ගැනීම වැදගත් වේ. ආයුර්වේදය මුහුණ දෙන අභියෝග දේශීය දැනුම අහිමි වීම ඖෂධීය ශාක හිඟය වාණිජකරණය වැඩි පර්යේෂණ අවශ්‍ය වීම පරිසර ගැටලු නිගමනය ශ්‍රී ලාංකීය සාම්ප්‍රදායික ආයුර්වේද වෛද්‍ය ක්‍රමය යනු පැරණි දැනුම, ස්වභාවික සුව කිරීම සහ සංස්කෘතික උරුමය එක් වූ අගනා සම්පතකි. ඖෂධීය ශාක, සම්බාහන, පංචකර්ම ප්‍රතිකාර සහ සුවතා වැඩසටහන් මඟින් ආයුර්වේදය අදටත් ලොව පුරා ජනප්‍රියත්වය ලබා ඇත. ස්වභාවික සෞඛ්‍ය ක්‍රම පිළිබඳ ලෝකයේ උනන්දුව වැඩි වන මෙම යුගයේ, ශ්‍රී ලංකාවට තම ආයුර්වේද උරුමය ආරක්ෂා කරමින් එය ලෝකයට හඳුන්වා දීමේ විශාල අවස්ථාවක් පවතී.