Sponsored
ශ්රී ලංකාවේ වර්ධනය වෙමින් පවතින ප්ලාස්ටික් අපද්රව්ය ගැටලුව
Rakshika Rathnayake8/25/20265 min read
Share:Facebook
ප්ලාස්ටික් අද නූතන ජීවිතයේ අත්යවශ්ය ද්රව්යයක් බවට පත්ව ඇත. ආහාර ඇසුරුම්, සාප්පු බෑග්, බෝතල්, ගෘහස්ථ භාණ්ඩ, වෛද්ය උපකරණ, ඉදිකිරීම් ද්රව්ය, ඉලෙක්ට්රොනික උපකරණ සහ තවත් බොහෝ නිෂ්පාදන සඳහා ප්ලාස්ටික් භාවිත වේ. එහි අඩු මිල, සැහැල්ලු බව, කල්පැවැත්ම සහ පහසුව නිසා ප්ලාස්ටික් භාවිතය වේගයෙන් ව්යාප්ත වී තිබේ. නමුත් මේ වාසිම ප්ලාස්ටික් අපද්රව්ය කළමනාකරණය කිරීමේදී විශාල ගැටලුවක් බවට පත්ව ඇත.
ශ්රී ලංකාවද වර්ධනය වෙමින් පවතින ප්ලාස්ටික් අපද්රව්ය ගැටලුවකට මුහුණ දෙමින් සිටී. පරිභෝජනය වැඩි වීම, එක් වරක් පමණක් භාවිත කරන ප්ලාස්ටික් ද්රව්ය වැඩි වීම, අපද්රව්ය වෙන් කිරීමේ දුර්වලතා, ප්රතිචක්රීකරණ පහසුකම්වල සීමාවන් සහ ප්ලාස්ටික් ජල මාර්ගවලට හා පරිසරයට ඇතුළු වීම මෙම ගැටලුව තවදුරටත් උග්ර කර ඇත.
ගැටලුව වන්නේ භාවිත කරන ප්ලාස්ටික් ප්රමාණය පමණක් නොවේ. භාවිතයෙන් පසු එම ප්ලාස්ටික්වලට සිදුවන්නේ කුමක්ද යන්නයි. නිසි ලෙස බැහැර නොකළ විට, එය මාර්ගවල, කානු පද්ධතිවල, ජල මාර්ගවල, වෙරළ තීරවල සහ සාගරයේ එකතු විය හැකිය. තවද ප්ලාස්ටික් විවෘතව පුළුස්සා දැමීමෙන් වායු දූෂණය සහ වෙනත් සෞඛ්ය අවදානම්ද ඇති විය හැකිය.
එබැවින් ප්ලාස්ටික් අපද්රව්ය යනු පරිසර ගැටලුවක් පමණක් නොව, අපද්රව්ය කළමනාකරණය, ආර්ථිකය, මහජන සෞඛ්යය, ව්යාපාර, ප්රතිපත්ති සහ සමාජ වගකීම සම්බන්ධ බහුමාන ගැටලුවකි.
ප්ලාස්ටික් අපද්රව්ය මෙතරම් බරපතළ ගැටලුවක් වන්නේ ඇයි?
ප්ලාස්ටික් භාවිතයට වැදගත් වන්නේ එහි කල්පැවැත්මයි. නමුත් අපද්රව්යයක් බවට පත් වූ විට එම කල්පැවැත්ම විශාල ගැටලුවක් බවට පත්වේ. බොහෝ ප්ලාස්ටික් ද්රව්ය ස්වාභාවික පරිසරය තුළ ඉතා ඉක්මනින් විනාශ නොවන අතර, දිගු කාලයක් පරිසරයේ පවතින අතර කුඩා කැබලිවලට බිඳී යා හැකිය.
එක් වරක් පමණක් භාවිත කරන ප්ලාස්ටික් නිෂ්පාදන විශේෂයෙන් ගැටලුකාරී වේ. සාප්පු බෑග්, ආහාර ඇසුරුම්, ප්ලාස්ටික් කෝප්ප, බෝතල්, ස්ට්රෝ, takeaway බහාලුම් සහ වෙනත් ඇසුරුම් ද්රව්ය මිනිත්තු කිහිපයකින් භාවිතයෙන් අවසන් විය හැකි නමුත් පරිසරයේ දිගු කාලයක් පැවතිය හැකිය.
ප්ලාස්ටික් අපද්රව්ය ගැටලුව එකතු කිරීමේ හා බැහැර කිරීමේ පද්ධති සමඟද සම්බන්ධය. නිසි ලෙස එකතු නොකළ නාගරික අපද්රව්ය අවසානයේ ජල මාර්ග සහ වෙරළ ප්රදේශවලට ගමන් කළ හැකි බවට ශ්රී ලංකාව පිළිබඳ විවිධ අධ්යයන පෙන්වා දී ඇත.
එම නිසා ප්ලාස්ටික් දූෂණය යනු පාරිභෝගිකයන්ගේ හැසිරීම පිළිබඳ ගැටලුවක් පමණක් නොවේ. එය අපද්රව්ය කළමනාකරණය, යටිතල පහසුකම්, නීති, ව්යාපාරික වගකීම සහ පරිසර පාලනය සම්බන්ධ ගැටලුවකි.
එක් වරක් පමණක් භාවිත කරන ප්ලාස්ටික් භාණ්ඩ වැඩි වීම
ශ්රී ලංකාවේ දෛනික ජීවිතයේ දක්නට ලැබෙන විශාල වෙනසක් වන්නේ ඉවතලන ප්ලාස්ටික් නිෂ්පාදන වැඩි වීමයි.
ආහාර, පාන වර්ග, සිල්ලර භාණ්ඩ, ගෘහස්ථ නිෂ්පාදන සහ විවිධ සේවා ලබා ගැනීමේදී ප්ලාස්ටික් ඇසුරුම් නිතර භාවිත වේ. Takeaway ආහාර බොහෝ විට ප්ලාස්ටික් බහාලුම්වල හෝ ප්ලාස්ටික් ද්රව්යවල අසුරනු ලැබේ. බෝතල් කළ පාන සහ ඇසුරුම් කළ නිෂ්පාදන වෙළඳසැල්, පාසල්, කාර්යාල සහ පොදු උත්සවවලදී බහුලව දැකගත හැකිය.
මෙවැනි භාණ්ඩ භාවිතයට පහසු වීම නිසා පාරිභෝගිකයන් සහ ව්යාපාරිකයන් ඒවා තෝරා ගනිති. විශේෂයෙන් කුඩා ව්යාපාර සඳහා අඩු මිලැති ඉවතලන ඇසුරුම් භාවිත කිරීම නැවත භාවිත කළ හැකි විකල්පවලට වඩා පහසු බව පෙනී යා හැකිය.
එහෙත් මෙම භාණ්ඩ නිසි ලෙස බැහැර නොකළ විට විශාල පාරිසරික හානියක් ඇති වේ. ආහාර අවශේෂවලින් දූෂිත වූ හෝ විවිධ ද්රව්ය එකට මිශ්ර වූ ප්ලාස්ටික් ප්රතිචක්රීකරණය කිරීමද වඩාත් අපහසුය.
එබැවින් අනවශ්ය එක් වරක් භාවිත කරන ප්ලාස්ටික් භාණ්ඩ අවම කිරීම ඉතා වැදගත් පියවරකි.
ගංගා සහ ජල මාර්ගවල ප්ලාස්ටික් දූෂණය
ශ්රී ලංකාවේ ගංගා, ඇළ මාර්ග, ඇළවල්, තෙත්බිම් සහ නගර ජල නිකාස පද්ධති භූමියේ සිට ප්ලාස්ටික් අපද්රව්ය මුහුදට ගෙන යන මාර්ග බවට පත්විය හැකිය.
මංමාවත්, වෙළඳසැල්, ජනාවාස හෝ ජල මාර්ග අසල ප්ලාස්ටික් ඉවත දැමූ විට වැසි ජලය සමඟ එය කානු සහ දිය පහරවල් වෙත ගෙන යා හැකිය. එතැන් සිට එම ප්ලාස්ටික් දිගු දුරක් ගමන් කර ගංගා හරහා වෙරළ තීර සහ සාගරය වෙත ළඟා විය හැකිය.
ජල මාර්ගවල ප්ලාස්ටික් එකතු වීම තවත් ගැටලුවක් ඇති කරයි. එනම් කානු සහ ජල නිකාස පද්ධති අවහිර වීමයි. බෝතල්, බෑග්, ආහාර ඇසුරුම් සහ වෙනත් ප්ලාස්ටික් ද්රව්ය ජලය ගලා යන මාර්ග අවහිර කළ විට අධික වර්ෂා කාලවලදී නාගරික ගංවතුර තත්ත්වයන් වඩාත් උග්ර විය හැකිය.
එම නිසා ගංගා, ඇළ මාර්ග සහ නගර ජල නිකාස පද්ධති ප්ලාස්ටික්වලින් තොරව තබා ගැනීම පරිසර ආරක්ෂාවට මෙන්ම ගංවතුර අවදානම අවම කිරීමටද වැදගත් වේ.
ශ්රී ලංකාවේ සාගර පරිසරයට ඇති තර්ජනය
දූපත් රාජ්යයක් වන ශ්රී ලංකාවට සාගර ප්ලාස්ටික් දූෂණය විශේෂ වැදගත්කමක් දරයි.
ගංගා සහ ජල නිකාස පද්ධති හරහා ගමන් කරන ප්ලාස්ටික් අවසානයේ කලපු, මෝය, වෙරළ සහ සාගරයට ඇතුළු විය හැකිය. සාගරයට ගිය පසු එම ප්ලාස්ටික් එකතු කර ඉවත් කිරීම ඉතා අපහසු සහ වියදම් අධික කාර්යයක් බවට පත්වේ.
මුහුදු කැස්බෑවන්, මත්ස්යයන්, මුහුදු පක්ෂීන් සහ වෙනත් ජීවීන් ප්ලාස්ටික් ආහාර ලෙස වැරදි ලෙස හඳුනාගෙන ගිල දැමිය හැකිය. තවද විශාල ප්ලාස්ටික් ද්රව්යවලට සතුන් පැටලීමේ අවදානමද පවතී.
ශ්රී ලංකාවේ වෙරළ තීර, කොරල් පර, කඩොලාන, මුහුදු තෘණ පරිසර පද්ධති සහ අනෙකුත් සාගර සම්පත් පරිසරයට පමණක් නොව ධීවර කර්මාන්තය, සංචාරක කර්මාන්තය සහ වෙරළබඩ ජනතාවගේ ජීවනෝපායන්ටද වැදගත් වේ.
එම නිසා ප්ලාස්ටික් දූෂණය ශ්රී ලංකාවේ ස්වභාවික උරුමයට මෙන්ම එය මත යැපෙන ආර්ථික කටයුතු සඳහාද තර්ජනයකි.
වනජීවීන්ට ඇති බලපෑම
ප්ලාස්ටික් දූෂණය වනජීවීන්ටද බරපතළ තර්ජනයකි.
සතුන් ප්ලාස්ටික් ද්රව්ය ආහාර ලෙස වැරදි ලෙස හඳුනාගෙන ගිල දැමිය හැකිය. පක්ෂීන්, කැස්බෑවන්, මත්ස්යයන් සහ වෙනත් සතුන් ප්ලාස්ටික් කැබලි ගිල දැමීමට හෝ ඒවා තුළ පැටලීමට ඉඩ ඇත.
ප්ලාස්ටික් ගිල දැමීමෙන් සතුන්ගේ අභ්යන්තර තුවාල, ආහාර ජීර්ණ පද්ධතියේ අවහිරතා සහ වෙනත් සෞඛ්ය ගැටලු ඇති විය හැකිය.
ශ්රී ලංකාව අලි, මුහුදු කැස්බෑවන්, ඩොල්ෆින්, තල්මසුන්, විවිධ පක්ෂීන් සහ අනෙකුත් ජීවී විශේෂවලින් පොහොසත් රටකි. එම නිසා වනජීවී සංරක්ෂණය ප්ලාස්ටික් අපද්රව්ය කළමනාකරණයෙන් වෙන් කළ නොහැකිය.
ප්ලාස්ටික් අපද්රව්ය සහ මිනිස් සෞඛ්යය
ප්ලාස්ටික් දූෂණය මානව සෞඛ්යයටද බලපෑම් ඇති කළ හැකිය.
ප්රධාන ගැටලුවක් වන්නේ ප්ලාස්ටික් අපද්රව්ය විවෘත ස්ථානවල පුළුස්සා දැමීමයි. පාලනයකින් තොරව ප්ලාස්ටික් පුළුස්සන විට වායුවට හානිකර දූෂක නිකුත් විය හැකිය. එම ප්රදේශ ආසන්නයේ ජීවත් වන පුද්ගලයන් දුම සහ වෙනත් හානිකර ද්රව්යවලට නිරාවරණය විය හැකිය.
ප්ලාස්ටික් අපද්රව්ය එකතු වීම නිසා අපිරිසිදු පරිසරයක් නිර්මාණය විය හැකි අතර, තියුණු ප්ලාස්ටික් කැබලි නිසා ශාරීරික තුවාලද සිදුවිය හැකිය.
තවත් වර්ධනය වෙමින් පවතින ගැටලුවක් වන්නේ ක්ෂුද්ර ප්ලාස්ටික් හෙවත් microplastics ය. විශාල ප්ලාස්ටික් ද්රව්ය කාලයත් සමඟ කුඩා අංශුවලට බිඳී ජලය, පස, වාතය සහ ආහාර පද්ධති වෙත ඇතුළු විය හැකිය.
ක්ෂුද්ර ප්ලාස්ටික් මිනිස් සෞඛ්යයට දිගුකාලීනව ඇති සියලු බලපෑම් පිළිබඳ විද්යාත්මක අවබෝධය තවදුරටත් වර්ධනය වෙමින් පවතින නමුත් අනවශ්ය ප්ලාස්ටික් දූෂණය අවම කිරීම වැදගත් පූර්වාරක්ෂක පියවරකි.
ප්ලාස්ටික් ප්රතිචක්රීකරණයේ අභියෝග
ප්ලාස්ටික් අපද්රව්ය සඳහා විසඳුම ලෙස බොහෝ විට ප්රතිචක්රීකරණය සඳහන් කරනු ලැබේ. එහෙත් ප්රතිචක්රීකරණය පමණක් මෙම ගැටලුව සම්පූර්ණයෙන් විසඳිය නොහැකිය.
විවිධ වර්ගයේ ප්ලාස්ටික්වල රසායනික ලක්ෂණ වෙනස් වේ. සමහර ප්ලාස්ටික් අනෙක් ඒවාට වඩා පහසුවෙන් ප්රතිචක්රීකරණය කළ හැකිය. ආහාර අවශේෂවලින් දූෂිත වූ, විවිධ ද්රව්ය සමඟ මිශ්ර වූ හෝ බහු ස්තරවලින් සෑදුණු ප්ලාස්ටික් ප්රතිචක්රීකරණය කිරීම අපහසු වේ.
ශ්රී ලංකාවේ ඇතැම් ප්ලාස්ටික් වර්ග එකතු කිරීම, සැකසීම සහ ප්රතිචක්රීකරණය කිරීමේ ආයතන හා ව්යාපාර පවතින නමුත් එකතු කිරීමේ පද්ධති, වර්ග කිරීම, දූෂණය, සැකසුම් ධාරිතාව සහ ප්රතිචක්රීකරණය කළ ද්රව්ය සඳහා ඇති වෙළඳපොළ වැනි සාධක මත එහි කාර්යක්ෂමතාව සීමා විය හැකිය.
එබැවින් ප්රතිචක්රීකරණය වැඩි කිරීම පමණක් නොව, අනවශ්ය ප්ලාස්ටික් භාවිතය අඩු කිරීම, පහසුවෙන් ප්රතිචක්රීකරණය කළ හැකි නිෂ්පාදන නිර්මාණය කිරීම, එකතු කිරීම හා වර්ග කිරීමේ පද්ධති වැඩිදියුණු කිරීම සහ ප්රතිචක්රීකරණය කළ ද්රව්ය සඳහා වෙළඳපොළ ශක්තිමත් කිරීමද අවශ්ය වේ.
ශ්රී ලංකාවේ ප්ලාස්ටික් අපද්රව්ය කළමනාකරණය
ප්ලාස්ටික් සහ අපද්රව්ය කළමනාකරණය සම්බන්ධයෙන් ශ්රී ලංකාව විවිධ ප්රතිපත්ති සහ නියාමන පියවර හඳුන්වා දී ඇත.
විශේෂයෙන් එක් වරක් භාවිත කරන ප්ලාස්ටික් භාණ්ඩ සහ පරිසරයට ඉහළ බලපෑමක් ඇති කරන ඇතැම් ප්ලාස්ටික් නිෂ්පාදන සම්බන්ධයෙන් සීමා සහ නියාමන ක්රියාමාර්ග ක්රියාත්මක කර ඇත.
මධ්යම පරිසර අධිකාරිය ශ්රී ලංකාවේ අපද්රව්ය හා පරිසර කළමනාකරණයේ වැදගත් ආයතනික භූමිකාවක් ඉටු කරයි. ඝන අපද්රව්ය කළමනාකරණය සහ ඒ හා සම්බන්ධ නියාමන කටයුතු එහි ක්රියාකාරකම් අතර වේ.
එහෙත් නීති සහ නියාමන තිබීම පමණක් ප්රමාණවත් නොවේ. ඒවා නිසි ලෙස ක්රියාත්මක කිරීමට නිරීක්ෂණය, නීති ක්රියාත්මක කිරීම, ජනතාව දැනුවත් කිරීම, සුදුසු විකල්ප සහ ප්රමාණවත් අපද්රව්ය කළමනාකරණ යටිතල පහසුකම් අවශ්ය වේ.
අපද්රව්ය වෙන් කිරීමේ වැදගත්කම
ප්ලාස්ටික් අපද්රව්ය කළමනාකරණය වැඩිදියුණු කිරීමට ඇති සරලම හා වැදගත්ම ක්රමයක් වන්නේ අපද්රව්ය ජනනය වන ස්ථානයේදීම ඒවා වෙන් කිරීමයි.
ප්ලාස්ටික් ආහාර අපද්රව්ය, කොළ රොඩු, වීදුරු, කඩදාසි සහ වෙනත් අපද්රව්ය සමඟ මිශ්ර වූ විට ඒවා වෙන් කර ප්රතිචක්රීකරණය කිරීම වඩාත් අපහසු හා වියදම් අධික වේ.
මූලාශ්රය ආශ්රිතව අපද්රව්ය වෙන් කිරීමෙන් ප්රතිචක්රීකරණය කළ හැකි ප්ලාස්ටික් පිරිසිදු වශයෙන් එකතු කර ඒවායේ වටිනාකම වැඩි කළ හැකිය.
නිවාස, පාසල්, කාර්යාල, ආපනශාලා, වෙළඳසැල් සහ ව්යාපාරික ආයතන මේ සඳහා දායක විය හැකිය.
නමුත් අපද්රව්ය වෙන් කිරීම සාර්ථක වන්නේ ඒවා වෙනම එකතු කර සැකසීමේ විශ්වාසනීය පද්ධතියක් තිබේ නම් පමණි. වෙන් කිරීමට ජනතාවට උපදෙස් දී එම වෙන් කළ ද්රව්ය නැවත සියල්ල එකට එකතු කළහොත් ජනතාවගේ විශ්වාසය අඩු විය හැකිය.
එම නිසා අපද්රව්ය වෙන් කිරීම නිවසේ සිට එකතු කිරීම, වර්ග කිරීම, ප්රතිචක්රීකරණය සහ අවසාන බැහැර කිරීම දක්වා සම්පූර්ණ පද්ධතිය සමඟ සම්බන්ධ කළ යුතුය.
ව්යාපාර සහ නිෂ්පාදකයන්ගේ භූමිකාව
ප්ලාස්ටික් අපද්රව්ය ගැටලුවේදී ව්යාපාරිකයන්ට සහ නිෂ්පාදකයන්ට විශාල වගකීමක් ඇත. ප්ලාස්ටික් අපද්රව්ය විශාල ප්රමාණයක් ඇසුරුම් වලින් පැමිණේ.
නිෂ්පාදකයන්ට අනවශ්ය ඇසුරුම් අඩු කළ හැකිය. දීර්ඝ කාලයක් භාවිත කළ හැකි නිෂ්පාදන සැලසුම් කළ හැකිය. නැවත භාවිත කළ හැකි හෝ ප්රතිචක්රීකරණයට පහසු ද්රව්ය භාවිත කළ හැකිය.
වෙළඳසැල්වලට නැවත භාවිත කළ හැකි බෑග් සහ බහාලුම් ප්රවර්ධනය කළ හැකි අතර, අනවශ්ය ප්ලාස්ටික් බෑග් භාවිතය අඩු කළ හැකිය.
ආහාර ව්යාපාරවලටද හැකි පරිදි පරිසර හිතකාමී ඇසුරුම් භාවිත කිරීමට මාරු විය හැකිය.
මෙහිදී චක්රීය ආර්ථිකය පිළිබඳ අදහස වැදගත් වේ. ප්ලාස්ටික් නිෂ්පාදනය කර, එක්වරක් භාවිත කර, ඉවත දැමීම වෙනුවට එම ද්රව්ය හැකි තරම් කාලයක් භාවිතයේ තබා ගැනීම, නැවත භාවිත කිරීම, ප්රතිසාධනය සහ ප්රතිචක්රීකරණය කිරීම අවශ්ය වේ.
පාරිභෝගිකයන්ගේ භූමිකාව
ප්ලාස්ටික් අපද්රව්ය ප්රමාණයට පාරිභෝගිකයන්ගේ දෛනික තීරණද බලපායි.
නැවත භාවිත කළ හැකි සාප්පු බෑග් රැගෙන යාම, නැවත පිරවිය හැකි ජල බෝතල් භාවිත කිරීම, අනවශ්ය ඉවතලන භාණ්ඩ වළක්වා ගැනීම, අඩු ඇසුරුම් සහිත නිෂ්පාදන තෝරා ගැනීම සහ ප්රතිචක්රීකරණය කළ හැකි ද්රව්ය නිසි ලෙස වෙන් කිරීම වැනි පියවර මඟින් ප්ලාස්ටික් අපද්රව්ය අඩු කළ හැකිය.
කෙසේ වෙතත් වගකීම පාරිභෝගිකයා මත පමණක් පැවරිය නොහැකිය. පරිසර හිතකාමී විකල්ප මිලෙන් සහ පහසුවෙන් ලබාගත හැකි විට පමණක් පාරිභෝගිකයන්ට ඒවා තෝරා ගැනීම පහසු වේ.
එබැවින් ව්යාපාර, නිෂ්පාදකයන්, පළාත් පාලන ආයතන සහ රජය එකට වැඩ කරමින් තිරසාර තේරීම් පහසු කළ යුතුය.
ප්ලාස්ටික් අපද්රව්ය සහ සංචාරක කර්මාන්තය
ප්ලාස්ටික් දූෂණය ශ්රී ලංකාවේ සංචාරක කර්මාන්තයටද දැඩි බලපෑමක් ඇති කළ හැකිය.
ශ්රී ලංකාවට පැමිණෙන සංචාරකයන් රටේ වෙරළ, වනජීවීන්, වනාන්තර, කඳුකරය, කලපු සහ සංස්කෘතික උරුමය අත්විඳීමට පැමිණෙති.
කුණු සහ ප්ලාස්ටික්වලින් පිරුණු වෙරළ තීර හෝ දූෂිත ජල මාර්ග සංචාරක ගමනාන්තවල ආකර්ෂණය අඩු කළ හැකිය.
වෙරළ සංචාරක කර්මාන්තය පිරිසිදු සහ ආරක්ෂිත වෙරළ පරිසරය මත දැඩි ලෙස රඳා පවතී. ප්ලාස්ටික් අපද්රව්ය වෙරළේ පෙනුමට හානි කිරීමත්, සාගර පරිසර පද්ධති විනාශ කිරීමත් සංචාරක කර්මාන්තයට අහිතකර ලෙස බලපායි.
සංචාරක ව්යාපාරිකයන්ට එක් වරක් භාවිත කරන ප්ලාස්ටික් අඩු කිරීම, අපද්රව්ය වෙන් කිරීම සහ සංචාරකයන් දැනුවත් කිරීම මඟින් දායක විය හැකිය.
සංචාරකයන්ටද පරිසරයට ගරු කරමින් ප්ලාස්ටික් අපද්රව්ය නොදැමීම සහ ප්රාදේශීය පරිසර නීති පිළිපැදීම වැදගත්ය.
ප්ලාස්ටික් දූෂණයේ ආර්ථික පිරිවැය
ප්ලාස්ටික් අපද්රව්ය නිසා ඇති වන ආර්ථික පිරිවැය බොහෝ විට අපට සෘජුව පෙනෙන්නේ නැත.
පළාත් පාලන ආයතනවලට අපද්රව්ය එකතු කිරීම, ප්රවාහනය සහ බැහැර කිරීම සඳහා විශාල මුදල් වැය කිරීමට සිදු වේ.
අවහිර වූ කානු පද්ධති නිසා ගංවතුර වැඩි විය හැකි අතර, එමඟින් අමතර අලාභ සිදුවිය හැකිය.
වෙරළ දූෂණය සංචාරක කර්මාන්තයට සහ ධීවර කර්මාන්තයට බලපායි. අධික ලෙස දූෂිත වූ වෙරළ සහ ජල මාර්ග පිරිසිදු කිරීමටද කම්කරුවන් හා උපකරණ අවශ්ය වේ.
ප්ලාස්ටික් දූෂණය ස්වභාවික පරිසරයේ වටිනාකමද අඩු කළ හැකිය. පරිසර පද්ධති හානි වූ විට වෙරළ ආරක්ෂාව, ධීවර සම්පත්, විනෝදාස්වාදය සහ ජෛව විවිධත්වය වැනි පරිසර සේවා අහිමි විය හැකිය.
අධ්යාපනය සහ මහජන දැනුවත් කිරීම
ප්ලාස්ටික් අපද්රව්ය ගැටලුව විසඳීමට අධ්යාපනය ඉතා වැදගත්ය.
පාසල් දරුවන්ට සහ තරුණයන්ට පරිසර සමාජ, පාසල් වැඩසටහන්, ප්රජා ක්රියාකාරකම් සහ ප්රතිචක්රීකරණ ව්යාපෘති හරහා ප්ලාස්ටික් දූෂණය පිළිබඳ දැනුම ලබා දිය හැකිය.
වැඩිහිටියන් දැනුවත් කිරීම සඳහා රැකියා ස්ථාන, ප්රාදේශීය සංවිධාන, මාධ්ය සහ සමාජ මාධ්ය භාවිත කළ හැකිය.
දැනුවත් කිරීමේ වැඩසටහන් “කුණු නොදමන්න” යන සරල පණිවිඩයට පමණක් සීමා නොවිය යුතුය. ප්ලාස්ටික් අපද්රව්ය ඇති වන්නේ කෙසේද, එය වෙන් කරන්නේ කෙසේද, අනවශ්ය ප්ලාස්ටික් මගහරින්නේ කෙසේද සහ භාවිතයෙන් පසු එයට සිදුවන්නේ කුමක්ද යන්න ජනතාවට පැහැදිලි කළ යුතුය.
තම දෛනික තේරීම් පරිසරයට බලපාන ආකාරය මිනිසුන් හොඳින් තේරුම් ගත් විට ඔවුන්ගේ හැසිරීම් වෙනස් කිරීමට වැඩි අවස්ථාවක් ඇත.
ප්රජා මට්ටමේ විසඳුම්
ප්ලාස්ටික් දූෂණය අවම කිරීම සඳහා ප්රාදේශීය ප්රජාවන්ට විශාල දායකත්වයක් ලබා දිය හැකිය.
ප්රජා පිරිසිදු කිරීමේ වැඩසටහන්, වෙරළ පිරිසිදු කිරීම, ගංගා සංරක්ෂණ වැඩසටහන්, ප්ලාස්ටික් එකතු කිරීමේ වැඩසටහන්, පාසල් ප්රතිචක්රීකරණ ව්යාපෘති සහ ප්රජා මට්ටමේ පරිසර ව්යාපෘති ඒ අතර වේ.
ප්රජා සංවිධානවලට පළාත් පාලන ආයතන සහ ව්යාපාර සමඟ එක්ව ප්ලාස්ටික් එකතු වන ස්ථාන හඳුනාගෙන ඒවාට ප්රායෝගික විසඳුම් සකස් කළ හැකිය.
එවැනි වැඩසටහන් එක් දිනක් හෝ සතියක් පමණක් පැවැත්වෙන පිරිසිදු කිරීමේ වැඩසටහන් ලෙස නොව, දිගුකාලීන අපද්රව්ය අඩු කිරීමේ වැඩසටහන් ලෙස ක්රියාත්මක කළ යුතුය.
චක්රීය ආර්ථිකයක් වෙත ගමන් කිරීම
ශ්රී ලංකාවේ දිගුකාලීන ප්ලාස්ටික් අපද්රව්ය විසඳුම චක්රීය ආර්ථිකයක් වෙත ගමන් කිරීම විය යුතුය.
සාම්ප්රදායික ක්රමයකදී ප්ලාස්ටික් නිෂ්පාදනය කර, භාවිත කර, ඉවත දමනු ලැබේ. චක්රීය ආර්ථිකයක අරමුණ වන්නේ නිෂ්පාදන දිගු කාලයක් භාවිත කිරීම, නැවත භාවිත කිරීම, ද්රව්ය ප්රතිසාධනය කිරීම සහ ප්රතිචක්රීකරණය කිරීම මඟින් අපද්රව්ය අඩු කිරීමයි.
මෙය ආර්ථික අවස්ථාද නිර්මාණය කළ හැකිය. ප්ලාස්ටික් එකතු කිරීමේ සේවා, ප්රතිචක්රීකරණ ව්යාපාර, නැවත භාවිත කළ හැකි ඇසුරුම්, නව නිෂ්පාදන සැලසුම් සහ අපද්රව්ය කළමනාකරණ තාක්ෂණය හරහා නව රැකියා අවස්ථා ඇති කළ හැකිය.
ප්ලාස්ටික් දූෂණයට විසඳුමක් ලබා ගැනීමට නම් නිෂ්පාදනයේ සිට පරිභෝජනය, එකතු කිරීම, ප්රතිචක්රීකරණය සහ අවසාන බැහැර කිරීම දක්වා සම්පූර්ණ ජීවන චක්රය පිළිබඳ අවධානය යොමු කළ යුතුය.
ශ්රී ලංකාවට අනාගතයේ අවශ්ය දේ
ශ්රී ලංකාවේ ප්ලාස්ටික් අපද්රව්ය ගැටලුව විසඳීමට නීති, යටිතල පහසුකම්, තාක්ෂණය, ව්යාපාරික වගකීම සහ මහජන සහභාගීත්වය එකට ක්රියා කළ යුතුය.
පළමුව අනවශ්ය එක් වරක් භාවිත කරන ප්ලාස්ටික් අඩු කළ යුතුය. දෙවනුව අපද්රව්ය එකතු කිරීම සහ වෙන් කිරීමේ පද්ධති වඩාත් විශ්වාසදායක කළ යුතුය. තෙවනුව ප්රතිචක්රීකරණ ධාරිතාව සහ ප්රතිචක්රීකරණය කළ ද්රව්ය සඳහා වෙළඳපොළ ශක්තිමත් කළ යුතුය.
නිෂ්පාදකයන් තමන් වෙළඳපොළට යවන ඇසුරුම් සම්බන්ධයෙන් වැඩි වගකීමක් දැරිය යුතුය.
පළාත් පාලන ආයතනවලට අපද්රව්ය කළමනාකරණය සඳහා ප්රමාණවත් මුදල්, වාහන සහ උපකරණ අවශ්ය වේ. පාසල් සහ ප්රජාවන් සඳහා ප්රායෝගික පරිසර අධ්යාපනය ලබා දිය යුතුය.
ව්යාපාරිකයන්ට නැවත භාවිත කළ හැකි සහ ප්රතිචක්රීකරණයට පහසු විකල්ප භාවිත කිරීමට දිරිගැන්විය යුතුය.
එමෙන්ම පරිසර නීති සහ නියාමන ක්රියාත්මක කිරීම සඳහා ප්රමාණවත් නිරීක්ෂණ හා නීති ක්රියාත්මක කිරීම අවශ්ය වේ.
ප්ලාස්ටික් දූෂණය සංකීර්ණ ගැටලුවක් බැවින් එයට එකම විසඳුමක් නොමැත. විවිධ කුඩා විසඳුම් එකට ක්රියාත්මක වීම තුළින් පමණක් දීර්ඝකාලීන ප්රතිඵල ලබාගත හැකිය.
නිගමනය
ශ්රී ලංකාවේ වර්ධනය වෙමින් පවතින ප්ලාස්ටික් අපද්රව්ය ගැටලුව පාරිසරික, සමාජ, ආර්ථික, සෞඛ්ය සහ පරිසර පද්ධතිමය බලපෑම් ඇති කරන ප්රධාන අභියෝගයකි.
ප්ලාස්ටික් නූතන ජීවිතයට විශාල පහසුවක් ලබා දී ඇතත්, එහි විශාල පරිමාණ භාවිතය කළමනාකරණය කිරීමට අපහසු අපද්රව්ය ප්රවාහයක් නිර්මාණය කර තිබේ.
නාගරික මාර්ගවල සිට කානු, ගංගා, වෙරළ තීර සහ සාගරය දක්වා ප්ලාස්ටික් අපද්රව්ය නිසි ලෙස කළමනාකරණය නොකළ විට පරිසරය තුළ පැතිර යා හැකිය. එමඟින් ජල මාර්ග අවහිර වීම, වනජීවීන්ට හානි වීම, ස්වභාවික පරිසර පද්ධති දූෂණය වීම, සංචාරක හා ධීවර කර්මාන්තවලට බලපෑම් සහ ප්රජාවන්ට අමතර ආර්ථික පිරිවැයක් ඇති විය හැකිය.
ශ්රී ලංකාව ප්ලාස්ටික් අපද්රව්ය කළමනාකරණය සම්බන්ධයෙන් නීතිමය ක්රියාමාර්ග, ආයතනික වැඩසටහන් සහ ඇතැම් ප්ලාස්ටික් නිෂ්පාදන සම්බන්ධ සීමා හඳුන්වා දී ඇත. නමුත් අඛණ්ඩ ප්රගතිය සඳහා වඩාත් ශක්තිමත් ක්රියාත්මක කිරීම, හොඳ යටිතල පහසුකම්, අපද්රව්ය වෙන් කිරීම, ප්රතිචක්රීකරණ ධාරිතාව වැඩි කිරීම, වගකීම් සහිත නිෂ්පාදනය සහ පාරිභෝගික හැසිරීම්වල වෙනස අවශ්ය වේ.
මෙහි වැදගත්ම කරුණ වන්නේ ප්ලාස්ටික් අපද්රව්ය ගැටලුව ආරම්භ වන්නේ භාණ්ඩය ඉවත දැමූ පසු පමණක් නොවන බව තේරුම් ගැනීමයි. ගැටලුව ආරම්භ වන්නේ නිෂ්පාදනය සැලසුම් කරන ආකාරයෙන්, භාවිත කරන ප්ලාස්ටික් ප්රමාණයෙන්, ඇසුරුම් ක්රමයෙන් සහ පරිසර හිතකාමී විකල්ප ලබාගත හැකිද යන්නෙන්ය.
ශ්රී ලංකාවේ ප්ලාස්ටික් දූෂණය අවම කිරීම සඳහා රජයේ ආයතන, ව්යාපාර, ප්රජාවන්, පාසල්, පරිසර සංවිධාන සහ පුද්ගලයන් එක්ව කටයුතු කළ යුතුය. කිසිදු එක් කණ්ඩායමකට තනිව මෙම ගැටලුව විසඳිය නොහැකිය.
පිරිසිදු ශ්රී ලංකාවක් ගොඩනැගීම සඳහා දැනටමත් වීදි, ගංගා සහ වෙරළවල පවතින ප්ලාස්ටික් එකතු කිරීම පමණක් ප්රමාණවත් නොවේ. අපද්රව්ය බවට පත්වීමට පෙර අනවශ්ය ප්ලාස්ටික් භාවිතය අවම කිරීම වඩාත් වැදගත් වේ.
ප්ලාස්ටික් පරිභෝජනය අඩු කිරීම, නැවත භාවිතය ප්රවර්ධනය කිරීම, ප්රතිචක්රීකරණය වැඩිදියුණු කිරීම, ජල මාර්ග ආරක්ෂා කිරීම සහ චක්රීය ආර්ථිකයක් ගොඩනැගීම මඟින් ශ්රී ලංකාවට ප්ලාස්ටික් නිසා ඇතිවන පාරිසරික බර ක්රමයෙන් අඩු කළ හැකිය.
අවසානයේදී, ප්ලාස්ටික් අපද්රව්ය ගැටලුව විසඳීම යනු පරිසරය පිරිසිදු කිරීම පමණක් නොව, අප නිෂ්පාදනය කරන, භාවිත කරන සහ ඉවතලන දේවල් පිළිබඳ අපගේ සමාජ ආකල්පය වෙනස් කිරීමයි. එවැනි දිගුකාලීන වෙනසක් තුළින් ශ්රී ලංකාවට වඩා පිරිසිදු, සෞඛ්ය සම්පන්න සහ තිරසාර අනාගතයක් කරා ගමන් කළ හැකිය.
අතිරේක පින්තූර
