ශ්‍රී ලංකාවේ ඉතිහාසයේ ගමන් මඟ වෙනස් කළ ශ්‍රී ලාංකිකයන් 10 දෙනෙක්

ශ්‍රී ලංකාව වසර දෙදහස් ගණනකට වඩා දිගු ඉතිහාසයකට හිමිකම් කියන රටකි. මෙරට ඉතිහාසය ගොඩනැගුණේ රජවරුන්ගේ පාලනයෙන් පමණක් නොවේ. ආගමික නායකයන්, අධ්‍යාපනඥයන්, දේශපාලන නායකයන්, සමාජ ප්‍රතිසංස්කරණවාදීන්, රාජ්‍ය තාන්ත්‍රිකයන් සහ විවිධ ක්ෂේත්‍රවල නියැළුණු පුද්ගලයන් ද ශ්‍රී ලංකාවේ ගමන් මඟ වෙනස් කිරීමට විශාල දායකත්වයක් ලබා දී තිබේ. සමහරු රටේ දේශපාලන පද්ධතිය වෙනස් කළහ. තවත් සමහරු අධ්‍යාපනය, ආගම, සංස්කෘතිය සහ කෘෂිකර්මාන්තය වැනි ක්ෂේත්‍රවල ඇති කළ වෙනස්කම් හරහා පරම්පරා ගණනාවකට බලපෑම් කළහ. මෙහි සඳහන් පුද්ගලයන් දස දෙනා ශ්‍රී ලංකා ඉතිහාසයේ විශේෂ ස්ථානයක් හිමි කරගත් චරිත කිහිපයකි. 1. දේවානම්පියතිස්ස රජු – ශ්‍රී ලංකාවේ බුදුදහමේ ආරම්භයට මඟ පෑදූ රජු දේවානම්පියතිස්ස රජු අනුරාධපුර රාජධානියේ ක්‍රිස්තු පූර්ව 3 වන සියවසේදී පාලනය කළ වැදගත් රජෙකි. ඔහුගේ පාලන කාලය ශ්‍රී ලංකා ඉතිහාසයේ විශාල හැරවුම් ලක්ෂ්‍යයක් ලෙස සැලකිය හැකිය. එයට ප්‍රධාන හේතුව වූයේ ඔහුගේ සමයේදී බුදුදහම ශ්‍රී ලංකාවට පැමිණීමයි. ඉන්දියාවේ අශෝක අධිරාජයා සමඟ දේවානම්පියතිස්ස රජු අතර සමීප සම්බන්ධතාවක් පැවති බව ඉතිහාස මූලාශ්‍රවල සඳහන් වේ. මහාවංශය අනුව, අශෝක අධිරාජයා විසින් තම පුත්‍රයා වූ අරහත් මහින්ද හිමියන් ශ්‍රී ලංකාවට එවනු ලැබීය. මහින්ද හිමියන් මිහින්තලයේදී දේවානම්පියතිස්ස රජු හමුවී බුදුදහම පිළිබඳ දේශනා කළ බව සඳහන් වේ. රජු බුදුදහම පිළිගෙන එය මෙරට ස්ථාපිත කිරීමට සහය ලබා දුන්නේය. ඉන්පසුව අනුරාධපුරය බෞද්ධ ශිෂ්ටාචාරයේ ප්‍රධාන මධ්‍යස්ථානයක් බවට පත්විය. මිහින්තලය ද ශ්‍රී ලංකාවේ බෞද්ධ ඉතිහාසයේ අතිශය වැදගත් ස්ථානයක් බවට පත්විය. දේවානම්පියතිස්ස රජුගේ වැදගත්කම ඔහුගේ දේශපාලන පාලනයට පමණක් සීමා නොවේ. ඔහුගේ සමයේ සිදු වූ බුදුදහමේ පැමිණීම ශ්‍රී ලංකාවේ ආගම, කලාව, සාහිත්‍යය, ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය, සමාජ වටිනාකම් සහ සංස්කෘතියට ශතවර්ෂ ගණනාවක් පුරා බලපෑම් කළේය. 2. දුටුගැමුණු රජු – පුරාණ ශ්‍රී ලංකාවේ දේශපාලන එක්සත්භාවයේ සංකේතයක් දුටුගැමුණු හෙවත් දුටුගැමුණු රජු ශ්‍රී ලංකා ඉතිහාසයේ වඩාත්ම ප්‍රසිද්ධ රජවරුන්ගෙන් කෙනෙකි. ඔහු ක්‍රිස්තු පූර්ව 2 වන සියවසේදී රජකම් කළ අතර එළාර රජු පරාජය කර අනුරාධපුර රාජධානිය යටතේ විශාල ප්‍රදේශයක් එක්සත් කළ බව මහාවංශය ඇතුළු පුරාණ වංශකථාවල සඳහන් වේ. දුටුගැමුණු රජුගේ කතාව ශ්‍රී ලංකාවේ දේශපාලන එක්සත්භාවය පිළිබඳ ඉතිහාසයේ විශේෂ ස්ථානයක් ගනී. ඔහුගේ පාලන කාලය බෞද්ධ ආගමික කටයුතු සඳහා ද විශාල අනුග්‍රහයක් ලැබුණු සමයකි. රුවන්වැලිසෑය වැනි ශ්‍රී ලංකාවේ විශිෂ්ටතම බෞද්ධ ස්මාරකයක් ඉදිකිරීම ඔහුගේ පාලනය සමඟ සම්බන්ධ වේ. අදත් අනුරාධපුරයට පැමිණෙන බොහෝ දෙනා මෙම විශිෂ්ට නිර්මාණය දැක බලා ගැනීමට පැමිණෙති. පුරාණ වංශකථා ඉතිහාස මූලාශ්‍ර ලෙස භාවිත කිරීමේදී ඒවායේ ආගමික සහ සාහිත්‍යමය ස්වභාවයද සැලකිල්ලට ගත යුතුය. එසේ වුවද, දුටුගැමුණු රජු ශ්‍රී ලංකාවේ දේශපාලන ඉතිහාසය, රාජ්‍ය එක්සත්භාවය සහ බෞද්ධ සංස්කෘතිය සමඟ සම්බන්ධ වූ ප්‍රබල ඓතිහාසික චරිතයක් බව පැහැදිලිය. 3. පරාක්‍රමබාහු රජු – ජල කළමනාකරණයෙන් රට ශක්තිමත් කළ රජු පළමුවන පරාක්‍රමබාහු රජු 12 වන සියවසේදී පොළොන්නරු රාජධානිය පාලනය කළ අතර මධ්‍යකාලීන ශ්‍රී ලංකාවේ බලවත්ම හා දක්ෂ පාලකයන්ගෙන් කෙනෙකු ලෙස සැලකේ. ඔහුගේ පාලන සමයේ වඩාත්ම කැපී පෙනෙන ලක්ෂණයක් වූයේ වාරිමාර්ග සංවර්ධනයයි. වැව්, ඇළ මාර්ග සහ ජල කළමනාකරණ පද්ධති සංවර්ධනය කිරීමට ඔහු විශාල අවධානයක් යොමු කළේය. පොළොන්නරුවේ පිහිටි පරාක්‍රම සමුද්‍රය එම වාරි සංවර්ධනයේ දැවැන්ත උරුමයක් ලෙස අදටත් දැකිය හැකිය. පුරාණ ශ්‍රී ලංකාවේ ආර්ථිකයේ මූලික පදනම වූයේ කෘෂිකර්මාන්තයයි. එබැවින් ජලය නිසි ලෙස කළමනාකරණය කිරීම ආහාර නිෂ්පාදනය වැඩි කිරීමටත්, ජනගහනය පෝෂණය කිරීමටත්, රාජ්‍ය ආර්ථිකය ශක්තිමත් කිරීමටත් උපකාරී විය. පරාක්‍රමබාහු රජුගේ පාලනය බෞද්ධ ආයතන, ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය, පරිපාලනය සහ විදේශ සබඳතා යන ක්ෂේත්‍රවලද වැදගත් විය. ඔහුගේ උරුමය අදටත් අපට වැදගත් පාඩමක් කියා දෙයි. එනම් ශ්‍රී ලංකාවේ සමෘද්ධිය සඳහා ජලය සහ කෘෂිකර්මාන්තය නිසි ලෙස කළමනාකරණය කිරීම අතීතයේදී මෙන්ම වර්තමානයේදීත් ඉතා වැදගත් බවයි. 4. අනගාරික ධර්මපාලතුමා – බෞද්ධ හා සංස්කෘතික පුනරුදයේ ප්‍රමුඛ චරිතයක් 1864 වසරේ ඩොන් ඩේවිඩ් හේවාවිතාරණ නමින් උපත ලැබූ අනගාරික ධර්මපාලතුමා ශ්‍රී ලංකාවේ බෞද්ධ පුනරුද ව්‍යාපාරයේ ඉතාමත් බලපෑම් සහගත චරිතයකි. බ්‍රිතාන්‍ය යටත්විජිත සමයේ ක්‍රිස්තියානි ආගමික ආයතන සහ පාසල් අධ්‍යාපනය තුළ ප්‍රබල ස්ථානයක් හිමි කරගෙන තිබුණි. මෙම පසුබිම තුළ ශ්‍රී ලංකාවේ බෞද්ධ උරුමය, සංස්කෘතිය සහ අනන්‍යතාව ආරක්ෂා කර ශක්තිමත් කළ යුතු බව ධර්මපාලතුමා අවධාරණය කළේය. ඔහු දේශීයව මෙන්ම විදේශීයවද සංචාරය කරමින් බුදුදහම, ශ්‍රී ලාංකික සංස්කෘතිය සහ ජාතික අනන්‍යතාව පිළිබඳ ජනතාව දැනුවත් කළේය. ඉන්දියාවේ බුද්ධගයාව ඇතුළු බෞද්ධ පූජනීය ස්ථාන සංරක්ෂණය කිරීමේ සහ ඒවා නැවත බෞද්ධයන්ට වැදගත් මධ්‍යස්ථාන බවට පත් කිරීමේ ව්‍යාපාරවලටද ඔහු සම්බන්ධ විය. ධර්මපාලතුමාගේ බලපෑම ආගමට පමණක් සීමා නොවීය. සිංහල භාෂාව, දේශීය සංස්කෘතිය, අධ්‍යාපනය සහ සම්ප්‍රදායන් අගය කිරීමට ඔහු ජනතාව දිරිමත් කළේය. ඔහුගේ ක්‍රියාකාරකම් 20 වන සියවසේ ශ්‍රී ලංකාවේ ජාතික හා සංස්කෘතික ව්‍යාපාර වර්ධනය වීමටද බලපෑවේය. 5. ශ්‍රීමත් පොන්නම්බලම් රාමනාදන් – යටත්විජිත සමයේ ප්‍රබල දේශපාලන හඬක් ශ්‍රීමත් පොන්නම්බලම් රාමනාදන් යනු බ්‍රිතාන්‍ය යටත්විජිත පාලන සමයේ ප්‍රසිද්ධ නීතිඥයෙකු, දේශපාලනඥයෙකු සහ සමාජ ක්‍රියාකාරිකයෙකු විය. ඔහු ශ්‍රී ලංකාවේ යටත්විජිත පාලන ක්‍රමය තුළ දේශීය ජනතාවගේ දේශපාලන සහභාගීත්වය වැඩි කිරීම වෙනුවෙන් කටයුතු කළ වැදගත් පුද්ගලයෙකි. ඔහු Solicitor-General තනතුරද දැරූ අතර පසුව ව්‍යවස්ථාමය දේශපාලනය තුළ ප්‍රමුඛ චරිතයක් බවට පත්විය. ශ්‍රී ලංකාව ස්වයං පාලනය සහ නිදහස දෙසට ගමන් කරමින් සිටි කාලයේ විවිධ ජන කොටස්වල දේශපාලන අයිතිවාසිකම් සහ නියෝජනය පිළිබඳ සාකච්ඡා දැඩි විය. රාමනාදන් එම දේශපාලන පරිවර්තනයේ වැදගත් චරිතයක් විය. ඔහු අධ්‍යාපන හා ආගමික කටයුතු සඳහාද දායක විය. විශේෂයෙන් හින්දු ආගමික හා සංස්කෘතික ආයතන සංරක්ෂණය කිරීමේ කටයුතු සමඟද ඔහු සම්බන්ධ විය. ඔහුගේ දේශපාලන ජීවිතය ශ්‍රී ලංකාව යටත්විජිත පාලනයේ සිට නියෝජිත දේශපාලන ක්‍රමයක් දෙසට ගමන් කළ ආකාරය අවබෝධ කර ගැනීමට වැදගත් වේ. 6. ඩී. එස්. සේනානායක – නිදහස් ශ්‍රී ලංකාවේ පළමු අගමැති ඩොන් ස්ටීවන් සේනානායක හෙවත් ඩී. එස්. සේනානායක ශ්‍රී ලංකාවේ නිදහස් රාජ්‍යයේ පළමු අගමැතිවරයා වූ අතර බොහෝ විට “ජාතියේ පියා” ලෙසද හැඳින්වේ. ශ්‍රී ලංකාවට ස්වයං පාලනය ලබා ගැනීමේ දේශපාලන ක්‍රියාවලියේ ඔහු වැදගත් නායකයෙකු විය. ඔහු විප්ලවීය ගැටුමකට වඩා ව්‍යවස්ථාමය සාකච්ඡා සහ දේශපාලන ආයතන හරහා ස්වයං පාලනය ලබා ගැනීමට වැඩි අවධානයක් යොමු කළේය. 1948 පෙබරවාරි 4 වන දින ශ්‍රී ලංකාව බ්‍රිතාන්‍ය පාලනයෙන් නිදහස ලබාගත් අතර ඩී. එස්. සේනානායක එරට පළමු අගමැතිවරයා බවට පත්විය. ඔහුගේ රජය කෘෂිකර්මාන්තය, වාරිමාර්ග සහ ජනාවාස ව්‍යාපෘති කෙරෙහි විශේෂ අවධානයක් යොමු කළේය. කෘෂිකාර්මික නිෂ්පාදනය වැඩි කිරීම සහ ග්‍රාමීය ජනතාවට ඉඩම් ලබා දීම සඳහා ජනාවාස ව්‍යාපෘති ක්‍රියාත්මක කරන ලදී. නිදහස ලබාගත් නව රාජ්‍යයේ පරිපාලන හා ආර්ථික පදනම සකස් කිරීමේදීද ඔහුගේ රජයට විශාල වගකීමක් පැවතිණි. එබැවින් ඩී. එස්. සේනානායකගේ වැදගත්කම නිදහස ලබාගත් පළමු නායකයා වීමෙන් පමණක් සීමා නොවේ. නව ශ්‍රී ලංකා රාජ්‍යය ගොඩනැගීමේ ආරම්භක අවධියේ ඔහු ඉටු කළ කාර්යභාරයද ඉතා වැදගත්ය. 7. සී. ඩබ්ලිව්. ඩබ්ලිව්. කන්නන්ගර – අධ්‍යාපනයේ විශාල වෙනසක් ඇති කළ මිනිසා ශ්‍රී ලංකාවේ අධ්‍යාපන ඉතිහාසය ගැන කතා කරන විට ආචාර්ය සී. ඩබ්ලිව්. ඩබ්ලිව්. කන්නන්ගර මහතාගේ නම අමතක කළ නොහැක. 1884 වසරේ උපත ලැබූ කන්නන්ගර මහතා දේශපාලනඥයෙකු වූ අතර ලංකා රාජ්‍ය මන්ත්‍රණ සභාවේ අධ්‍යාපන අමාත්‍යවරයා ලෙස කටයුතු කළේය. ඔහුගේ විශාලතම දායකත්වය වූයේ ශ්‍රී ලංකාවේ නිදහස් අධ්‍යාපන ක්‍රමය ස්ථාපිත කිරීමට මඟ පෑදීමයි. එම කාලයේදී හොඳ අධ්‍යාපනයක් ලබාගැනීමට පවුලේ ආර්ථික තත්ත්වය, පාසල පිහිටි ප්‍රදේශය සහ සමාජ තත්ත්වය වැනි කරුණු විශාල බලපෑමක් ඇති කළේය. මේ තත්ත්වය වෙනස් කරමින් සෑම දරුවෙකුටම අධ්‍යාපනය ලැබීමට අවස්ථාව තිබිය යුතු බව කන්නන්ගර මහතා අවධාරණය කළේය. ඔහුගේ අධ්‍යාපන ප්‍රතිසංස්කරණ හරහා රට පුරා දරුවන්ට අධ්‍යාපන අවස්ථා පුළුල් විය. විශේෂයෙන්ම මධ්‍ය මහා විද්‍යාල පිහිටුවීම හරහා ග්‍රාමීය ප්‍රදේශවල දරුවන්ට උසස් අධ්‍යාපනයට යාමට අවස්ථා විවෘත විය. නිදහස් අධ්‍යාපනය නිසා පරම්පරා ගණනාවක ශ්‍රී ලාංකිකයන්ට පාසල් සහ විශ්වවිද්‍යාල අධ්‍යාපනය ලබා වෛද්‍ය, නීති, ඉංජිනේරු, අධ්‍යාපන සහ වෙනත් වෘත්තීය ක්ෂේත්‍රවලට පිවිසීමට හැකි විය. අද ශ්‍රී ලංකාවේ අධ්‍යාපන ක්‍රමය පිළිබඳ කතා කරන විට කන්නන්ගර මහතාගේ දායකත්වය අතිශයින් වැදගත් වන්නේ මේ නිසාය. 8. සිරිමාවෝ බණ්ඩාරනායක – ලෝකයේ පළමු කාන්තා අගමැතිනිය සිරිමාවෝ බණ්ඩාරනායක ශ්‍රී ලංකාවේ පමණක් නොව ලෝක දේශපාලන ඉතිහාසයේද සුවිශේෂී ස්ථානයක් හිමි කරගත් කාන්තාවකි. 1960 වසරේදී ඇය ලෝකයේ පළමු කාන්තා අගමැතිනිය බවට පත්විය. එය කාන්තාවන් දේශපාලන නායකත්වයේ නිරත වීම තවමත් ඉතා සීමිතව පැවති කාලයක සිදු වූ ඓතිහාසික සිදුවීමකි. ඇය 1960–1965, 1970–1977 සහ 1994–2000 යන කාලවලදී ශ්‍රී ලංකාවේ අගමැතිනිය ලෙස සේවය කළාය. ඇයගේ රජයන් යටතේ ආර්ථිකය තුළ රාජ්‍ය මැදිහත්වීම වැඩි කිරීම, රාජ්‍ය ආයතන පුළුල් කිරීම සහ සමාජ සේවා වැඩසටහන් වැනි ප්‍රතිපත්ති ක්‍රියාත්මක විය. 1972 වසරේදී ශ්‍රී ලංකාව ජනරජයක් බවට පත් කළ නව ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව සම්මත කිරීමේදීද ඇයගේ රජයට වැදගත් කාර්යභාරයක් තිබුණි. ඇයගේ දේශපාලන ප්‍රතිපත්ති පිළිබඳ විවිධ මත පවතින අතර ඇයගේ රජයන්ට ආර්ථික හා දේශපාලන අභියෝග රැසකට මුහුණ දීමට සිදු විය. එසේ වුවද ලෝකයේ පළමු කාන්තා අගමැතිනිය බවට පත්වීම හේතුවෙන් ඇයගේ නම ලෝක දේශපාලන ඉතිහාසයේ සදාකාලිකව සටහන් වී ඇත. ඇය කාන්තාවන්ට දේශපාලන නායකත්වයට පැමිණිය හැකි බව පෙන්වා දුන් ලෝකයේ වැදගත්ම දේශපාලන චරිතයක් බවට පත්විය. 9. ජේ. ආර්. ජයවර්ධන – ශ්‍රී ලංකාවේ දේශපාලන හා ආර්ථික ක්‍රමය වෙනස් කළ නායකයා ජූනියස් රිචඩ් ජයවර්ධන හෙවත් ජේ. ආර්. ජයවර්ධන ශ්‍රී ලංකාවේ නිදහසින් පසු ඉතිහාසයට විශාල බලපෑමක් කළ දේශපාලන නායකයෙකි. ඔහු මුලින් අගමැතිවරයා ලෙසත් පසුව 1978 ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව යටතේ ශ්‍රී ලංකාවේ පළමු විධායක ජනාධිපතිවරයා ලෙසත් කටයුතු කළේය. ඔහුගේ පාලන සමයේ ශ්‍රී ලංකාවේ දේශපාලන ව්‍යුහයේ විශාල වෙනසක් සිදු විය. විධායක ජනාධිපති ක්‍රමය හඳුන්වාදීමෙන් ජනාධිපතිවරයා වෙත විශාල විධායක බලතල එක් විය. ඒ සමඟම ශ්‍රී ලංකාවේ ආර්ථික ප්‍රතිපත්තියද විශාල වෙනසකට ලක් විය. පෙර පැවති රාජ්‍ය පාලිත ආර්ථික ක්‍රමයෙන් ඉවත් වී පෞද්ගලික අංශය, විදේශ ආයෝජන සහ ජාත්‍යන්තර වෙළෙඳාම සඳහා වැඩි ඉඩක් ලබා දෙන විවෘත ආර්ථික ප්‍රතිපත්තියක් හඳුන්වා දෙන ලදී. නිදහස් වෙළෙඳ කලාප සහ අපනයන කර්මාන්ත වර්ධනය කිරීම හරහා ශ්‍රී ලංකාවේ කාර්මික හා ඇඟලුම් කර්මාන්තයේ වර්ධනයටද පසුබිමක් සැකසුණි. එහෙත් ඔහුගේ පාලන කාලය ශ්‍රී ලංකාවේ ජනවාර්ගික හා දේශපාලන ගැටුම් උග්‍ර වූ සමයකි. 1980 දශකයේදී රට මුහුණ දුන් බරපතළ ගැටුම් පසුව දශක ගණනාවක් ශ්‍රී ලංකාවට බලපෑවේය. ඒ නිසා ජේ. ආර්. ජයවර්ධනගේ උරුමය සරලව විග්‍රහ කළ නොහැක. ඔහු එක් අතකින් රටේ දේශපාලන හා ආර්ථික පද්ධතිය වෙනස් කළ අතර අනෙක් අතට ඔහුගේ පාලන සමය ශ්‍රී ලංකාවේ බරපතළ සමාජ හා දේශපාලන අර්බුදවලටද සම්බන්ධ විය. 10. ලක්ෂ්මන් කදිර්ගාමර් – ලෝකය ඉදිරියේ ශ්‍රී ලංකාව නියෝජනය කළ රාජ්‍ය තාන්ත්‍රිකයා ලක්ෂ්මන් කදිර්ගාමර් ශ්‍රී ලංකාවේ නවීන දේශපාලන හා රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික ඉතිහාසයේ ගෞරවයට පාත්‍ර වූ පුද්ගලයෙකි. වෘත්තියෙන් නීතිඥයෙකු වූ කදිර්ගාමර් මහතා පසුව විදේශ කටයුතු අමාත්‍යවරයා ලෙස කටයුතු කළේය. ශ්‍රී ලංකාව දිගුකාලීන ජනවාර්ගික හා දේශපාලන ගැටුමකට මුහුණ දී සිටි අවස්ථාවක ජාත්‍යන්තර ප්‍රජාව ඉදිරියේ ශ්‍රී ලංකාවේ ස්ථාවරය පැහැදිලි කිරීම ඔහුගේ ප්‍රධාන කාර්යභාරයක් විය. ඔහු ජාත්‍යන්තර සබඳතා පිළිබඳ පුළුල් අවබෝධයකින් යුතුව කටයුතු කළ අතර විවිධ ජාත්‍යන්තර වේදිකාවලදී ශ්‍රී ලංකාව නියෝජනය කළේය. ඔහුගේ කථන හැකියාව, රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික දැනුම සහ ජාත්‍යන්තර අත්දැකීම් නිසා ශ්‍රී ලංකාවේ විදේශ ප්‍රතිපත්තිය තුළ ඔහුට විශේෂ ස්ථානයක් හිමි විය. 2005 වසරේදී ඔහු ඝාතනය වීම ශ්‍රී ලංකාවට දැඩි කම්පනයක් ඇති කළ සිදුවීමක් විය. කදිර්ගාමර් මහතාගේ ජීවිතයෙන් පෙන්වා දෙන්නේ ඉතිහාසය වෙනස් කිරීමට සෑම විටම යුද නායකයෙකු හෝ විශාල දේශපාලන ව්‍යාපාරයක නායකයෙකු විය යුතු නැති බවයි. රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික කටයුතු සහ ජාත්‍යන්තර සබඳතා හරහාද රටක අනාගතයට විශාල බලපෑමක් කළ හැකිය. මෙම පුද්ගලයන්ගේ උරුමය අදටත් වැදගත් වන්නේ ඇයි? මෙහි සඳහන් පුද්ගලයන් දස දෙනා ජීවත් වූ කාලයන් එකිනෙකට සම්පූර්ණයෙන්ම වෙනස්ය. ඔවුන්ගේ කාර්යභාරයන් ද වෙනස් විය. දේවානම්පියතිස්ස රජුගේ සමයේදී ශ්‍රී ලංකාවේ බුදුදහම ස්ථාපිත වීමට පසුබිම සැකසුණි. දුටුගැමුණු රජු දේශපාලන එක්සත්භාවය සහ බෞද්ධ ආගමික ගොඩනැගිලි සමඟ සම්බන්ධ වූ වැදගත් රජෙකු විය. පරාක්‍රමබාහු රජු ජල කළමනාකරණය සහ කෘෂිකර්මාන්තය මත පදනම් වූ පුරාණ ආර්ථිකය ශක්තිමත් කළේය. ශතවර්ෂ ගණනාවකට පසුව අනගාරික ධර්මපාලතුමා බෞද්ධ හා සංස්කෘතික පුනරුදයට දායක විය. පොන්නම්බලම් රාමනාදන් යටත්විජිත පාලන සමයේ දේශපාලන නියෝජනය සහ ව්‍යවස්ථාමය දේශපාලනය වර්ධනය වීමට දායක විය. ඩී. එස්. සේනානායක නිදහස් ශ්‍රී ලංකාවේ ආරම්භක පාලනය මෙහෙයවූ අතර කන්නන්ගර මහතා අධ්‍යාපන ක්ෂේත්‍රයේ දැවැන්ත වෙනසක් ඇති කළේය. සිරිමාවෝ බණ්ඩාරනායක ලෝක දේශපාලන ඉතිහාසයේ නව පිටුවක් පෙරළමින් ලෝකයේ පළමු කාන්තා අගමැතිනිය බවට පත්විය. ජේ. ආර්. ජයවර්ධන ශ්‍රී ලංකාවේ දේශපාලන හා ආර්ථික ක්‍රමය විශාල ලෙස වෙනස් කළ අතර ලක්ෂ්මන් කදිර්ගාමර් ජාත්‍යන්තර වේදිකාවේ ශ්‍රී ලංකාව නියෝජනය කළ ප්‍රබල රාජ්‍ය තාන්ත්‍රිකයෙකු විය. කෙසේ වෙතත් ඉතිහාසයේ කිසිදු පුද්ගලයෙකු සම්පූර්ණයෙන්ම “හොඳ” හෝ “නරක” ලෙස පමණක් හඳුනා ගැනීම සුදුසු නොවේ. ඔවුන්ගේ දායකත්වය, තීරණ, සාර්ථකත්වයන් සහ අසාර්ථකත්වයන් ඔවුන් ජීවත් වූ කාලයේ දේශපාලන හා සමාජ පසුබිම තුළ විමසා බැලිය යුතුය. ඉතිහාසය අධ්‍යයනය කිරීමේ වැදගත්කම ඇත්තේ එතැනයි. ඉතිහාස චරිත පිළිබඳව පමණක් මතක තබා ගැනීම නොව, ඔවුන් ගත් තීරණ රටේ අනාගතයට බලපෑ ආකාරය අවබෝධ කර ගැනීමද වැදගත්ය. නිගමනය ශ්‍රී ලංකාවේ ඉතිහාසය ගොඩනැගුණේ එක් පුද්ගලයෙකුගේ හෝ එක් පරම්පරාවක ක්‍රියාකාරකම්වලින් පමණක් නොවේ. දහස් ගණනක් වූ මිනිසුන්ගේ තීරණ, අරගල, ජයග්‍රහණ සහ අත්දැකීම් හරහා මෙරට ඉතිහාසය නිර්මාණය වී තිබේ. මෙහි සඳහන් පුද්ගලයන් දස දෙනා එම දිගු ඉතිහාසයේ එක් කොටසක් පමණි. එහෙත් ඔවුන් එක් එක් අය ශ්‍රී ලංකාවේ වැදගත් ක්ෂේත්‍රයකට විශාල බලපෑමක් සිදු කළහ. ආගම සහ සංස්කෘතියේ සිට වාරිමාර්ග, කෘෂිකර්මාන්තය, අධ්‍යාපනය, නිදහස, දේශපාලන ප්‍රතිසංස්කරණ, ආර්ථික ප්‍රතිපත්ති, කාන්තා නායකත්වය සහ විදේශ සබඳතා දක්වා ඔවුන්ගේ බලපෑම විවිධ ආකාරයෙන් දැකිය හැකිය. ඔවුන්ගේ ජීවිත අපට වැදගත් පාඩමක් ලබා දෙයි. එක් පුද්ගලයෙකු ගන්නා තීරණයක් සමහර විට ඔහු ජීවත් වන කාලයට පමණක් නොව, පරම්පරා ගණනාවකට බලපෑම් කළ හැකිය. එබැවින් ඉතිහාසය යනු පැරණි සිදුවීම් මතක තබා ගැනීම පමණක් නොවේ. අද අප ජීවත් වන සමාජය නිර්මාණය වූ ආකාරය තේරුම් ගැනීමත්, අතීතයෙන් පාඩම් ඉගෙනගෙන අනාගතය පිළිබඳ වඩා හොඳ තීරණ ගැනීමත් ඉතිහාසය අධ්‍යයනය කිරීමේ සැබෑ වටිනාකමයි. අතීතයේදී ශ්‍රී ලංකාවේ ගමන් මඟ වෙනස් කළ පුද්ගලයන් මෙන්ම, අද අප ගන්නා තීරණ සහ අප කරන ක්‍රියාකාරකම්ද අනාගත ශ්‍රී ලංකාවේ ඉතිහාසය වෙනස් කළ හැකිය.