පරෙවි දූපත් ජාතික වනෝද්‍යානය: ශ්‍රී ලංකාවේ සමුද්‍ර පාරාදීසය

හැඳින්වීම ශ්‍රී ලංකාවේ නැගෙනහිර වෙරළ තීරයේ, ත්‍රිකුණාමලය දිස්ත්‍රික්කයේ නිලාවේලි වෙරළට ඔබ්බෙන් පිහිටි පරෙවි දූපත් ජාතික වනෝද්‍යානය (Pigeon Island National Park) රටේ වටිනාම සමුද්‍ර සංරක්ෂිත ප්‍රදේශවලින් එකකි. නිල් පැහැයෙන් දිදුලන පිරිසිදු මුහුදු ජලය, වර්ණවත් කොරල් පර, විවිධාකාර සමුද්‍ර ජීවීන් සහ ලොව පුරා සංචාරකයන් ආකර්ෂණය කරන ස්නෝකලින් (Snorkeling) හා කිමිදුම් අත්දැකීම් හේතුවෙන් මෙම ජාතික වනෝද්‍යානය ශ්‍රී ලංකාවේ ස්වභාවික ආභරණයක් ලෙස සැලකේ. බොහෝ ජාතික වනෝද්‍යාන වනාන්තර හා වනජීවීන් කේන්ද්‍ර කරගනිමින් පවතින අතර, පරෙවි දූපත් ජාතික වනෝද්‍යානය සමුද්‍ර පරිසර පද්ධතියක් ආරක්ෂා කිරීම සඳහා පිහිටුවා ඇති විශේෂ ස්ථානයකි. මෙහි ජලයට යටින් සැඟවී ඇති වර්ණවත් කොරල් උද්‍යාන, දුර්ලභ මත්ස්‍ය විශේෂ, මුහුදු කැස්බෑවන් සහ කළු අග සහිත රීෆ් මෝරුන් (Blacktip Reef Sharks) සංචාරකයන්ට අමතක නොවන අත්දැකීමක් ලබා දෙයි. 2003 වසරේ ජාතික වනෝද්‍යානයක් ලෙස ප්‍රකාශයට පත් කරන ලද මෙම ප්‍රදේශය ශ්‍රී ලංකාවේ සමුද්‍ර ජෛව විවිධත්වය ආරක්ෂා කිරීමේදී ඉතා වැදගත් කාර්යභාරයක් ඉටු කරයි. පරෙවි දූපත් ජාතික වනෝද්‍යානයේ පිහිටීම සහ භූගෝලීය වැදගත්කම පරෙවි දූපත් ජාතික වනෝද්‍යානය පිහිටා ඇත්තේ ත්‍රිකුණාමලය දිස්ත්‍රික්කයේ නිලාවේලි වෙරළේ සිට කිලෝමීටරයක් පමණ මුහුද තුළ ය. මෙම ජාතික වනෝද්‍යානය, විශාල පරෙවි දූපත (Large Pigeon Island) කුඩා පරෙවි දූපත (Small Pigeon Island) යන දූපත් දෙකකින් සමන්විත වේ. මෙම දූපත් වටා පැතිර ඇති නොගැඹුරු කොරල් පර සහ නිල් පැහැති මුහුදු ජලය සමුද්‍ර ජීවීන්ගේ වැදගත් වාසස්ථානයකි. අප්‍රේල් සිට සැප්තැම්බර් දක්වා කාලය තුළ මුහුද සාපේක්ෂව නිස්කලංක බැවින් මෙම කාලය සංචාරය සඳහා ඉතා සුදුසුය. පරෙවි දූපත් ජාතික වනෝද්‍යානයේ ඉතිහාසය මෙම දූපතට "පරෙවි දූපත" යන නාමය ලැබී ඇත්තේ අතීතයේ විශාල පරෙවි ප්‍රජාවක් මෙහි පාෂාණමය ප්‍රදේශවල කූඩු බැඳ සිටි නිසාය. යටත් විජිත සමයේදී මෙම දූපත ත්‍රිකුණාමලය වරාය ආශ්‍රිත නිරීක්ෂණ කටයුතු සඳහාද භාවිතා කර ඇති බව සඳහන් වේ. 1963 වසරේදී මෙම ප්‍රදේශය සමුද්‍ර සංරක්ෂිතයක් ලෙස ප්‍රකාශයට පත් කළ අතර, 2003 වසරේදී එය ජාතික වනෝද්‍යානයක් බවට උසස් කරන ලදී. එමගින් කොරල් පර සහ සමුද්‍ර ජීවීන්ට වැඩි නීතිමය ආරක්ෂාවක් හිමි විය. කොරල් පර – මෙම වනෝද්‍යානයේ හදවත පරෙවි දූපත් වටා ඇති කොරල් පර ශ්‍රී ලංකාවේ වඩාත්ම සෞඛ්‍ය සම්පන්න සහ විවිධත්වයෙන් පොහොසත් කොරල් පද්ධති අතරින් එකකි. මෙහි කොරල් විශේෂ 100කට අධික සංඛ්‍යාවක් වාර්තා වී ඇත. ප්‍රධාන කොරල් වර්ග අතර, ශාඛාකාර කොරල් මොළය හැඩැති කොරල් මේස හැඩැති කොරල් විශාල පාෂාණමය කොරල් මෘදු කොරල් දක්නට ලැබේ. මෙම කොරල් පර, මත්ස්‍යයන්ට වාසස්ථාන සපයයි. මුහුදු රළෙන් වෙරළ ආරක්ෂා කරයි. සමුද්‍ර ආහාර දාමය පවත්වාගෙන යයි. ජෛව විවිධත්වය රැක ගනී. සමුද්‍ර ජෛව විවිධත්වය පරෙවි දූපත් ජාතික වනෝද්‍යානයේ ප්‍රධානම ආකර්ෂණය එහි සමුද්‍ර ජීවීන්ගේ විවිධත්වයයි. වර්ණවත් මත්ස්‍ය විශේෂ කොරල් පර අතර ජීවත් වන මත්ස්‍ය විශේෂ රැසක් මෙහි දැකිය හැකිය. ඒ අතර, බටර්ෆ්ලයි මාළු ඇන්ජල් මාළු පැරට් මාළු ක්ලවුන් මාළු සර්ජන් මාළු ට්‍රිගර් මාළු ඇතුළත් වේ. මෙම මත්ස්‍යයන්ගේ දීප්තිමත් වර්ණ ජලයට යටින් අපූරු දර්ශනයක් නිර්මාණය කරයි. මුහුදු කැස්බෑවන් මෙම ප්‍රදේශයට නිරන්තරයෙන් පැමිණෙන මුහුදු කැස්බෑ විශේෂ අතර, කොළ කැස්බෑවා හෝක්ස්බිල් කැස්බෑවා ඔලිව් රිඩ්ලි කැස්බෑවා දක්නට ලැබේ. ඔවුන් මුහුදු තෘණ සහ ඇල්ගී ආහාරයට ගනිමින් සමුද්‍ර පරිසර පද්ධතියේ සමතුලිතතාවය පවත්වා ගැනීමට දායක වෙති. කළු අග සහිත රීෆ් මෝරුන් පරෙවි දූපත් ජාතික වනෝද්‍යානයේ විශේෂ ආකර්ෂණයක් වන්නේ Blacktip Reef Shark විශේෂයයි. මෙම මෝරුන් සාමාන්‍යයෙන් මිනිසුන්ට අනතුරුදායක නොවන අතර, නොගැඹුරු ජලයේ නිදහසේ පිහිනන ආකාරය දැකීම සංචාරකයන්ට අමතක නොවන අත්දැකීමකි. අනෙකුත් සමුද්‍ර ජීවීන් මෙහි තවත් ජීවීන් රැසක් ජීවත් වෙති. ඒ අතර, විශාල බෙල්ලන් මුහුදු පිපිඤ්ඤා තරු මාළු මුහුදු කටුගෝලා මොරේ ඊල් අෂ්ටපාදයන් කොරල් කකුළුවන් ප්‍රධාන වේ. මෙම සෑම ජීවියෙකුම සමුද්‍ර පරිසර පද්ධතියේ වැදගත් කොටසකි. පක්ෂි ජීවිතය පරෙවි දූපත් සමුද්‍ර ජාතික වනෝද්‍යානයක් වුවද, මෙහි විවිධ පක්ෂි විශේෂද දැකිය හැකිය. ප්‍රධාන පක්ෂීන් අතර, පරෙවියන් සුදු බඩ මුහුදු රාජාලියා කුඩා කොක්කා විශාල කොක්කා ටර්න් පක්ෂීන් මාළු කොට්ටෝරුවන් ඇතුළත් වේ. මෙම දූපත සංක්‍රමණික පක්ෂීන්ටද විවේක ස්ථානයක් ලෙස ක්‍රියා කරයි. ස්නෝකලින් සහ කිමිදුම් පාරාදීසය පරෙවි දූපත් ජාතික වනෝද්‍යානය ශ්‍රී ලංකාවේ හොඳම ස්නෝකලින් සහ ස්කූබා කිමිදුම් ගමනාන්තය ලෙස සැලකේ. වෙරළට ඉතා ආසන්නයෙන්ම කොරල් පර ආරම්භ වන බැවින් ආරම්භක සංචාරකයන්ට පවා පහසුවෙන් ජලයට බැසිය හැකිය. මෙහි සිදු කළ හැකි ක්‍රියාකාරකම්: ස්නෝකලින් ස්කූබා කිමිදීම ජලයට යටින් ඡායාරූප ගැනීම සමුද්‍ර ජීවීන් නිරීක්ෂණය පිහිනීම නිලාවේලි ප්‍රදේශයේ කිමිදුම් මධ්‍යස්ථාන මගින් අවශ්‍ය උපකරණ සහ පුහුණු මාර්ගෝපදේශකයන් ලබා දේ. පාරිසරික වැදගත්කම පරෙවි දූපත් ජාතික වනෝද්‍යානය ශ්‍රී ලංකාවේ සමුද්‍ර පරිසරය ආරක්ෂා කිරීමේදී ඉතා වැදගත් කාර්යභාරයක් ඉටු කරයි. කොරල් පර සංරක්ෂණය කොරල් පර මුහුදු රළෙන් වෙරළ ආරක්ෂා කරන අතර විශාල ජීවී ප්‍රජාවකට වාසස්ථාන සපයයි. මත්ස්‍ය සම්පත් වර්ධනය බොහෝ මත්ස්‍ය විශේෂ බිත්තර දැමීම සහ වර්ධනය සඳහා මෙම කොරල් පර භාවිතා කරයි. දේශගුණික සමතුලිතතාවය සමුද්‍ර පරිසර පද්ධති කාබන් ගබඩා කිරීමේදී සහ සාගර සෞඛ්‍යය පවත්වා ගැනීමේදී වැදගත් වේ. විද්‍යාත්මක පර්යේෂණ කොරල් පර, මත්ස්‍ය විශේෂ සහ දේශගුණික වෙනස්කම් පිළිබඳ පර්යේෂණ සඳහා මෙම ප්‍රදේශය වැදගත් මධ්‍යස්ථානයකි. සංචාරක කර්මාන්තය සහ ප්‍රාදේශීය ආර්ථිකය පරිසර හිතකාමී සංචාරක ව්‍යාපාරය මගින් නිලාවේලි සහ ත්‍රිකුණාමලය ප්‍රදේශයේ ජනතාවට විශාල ආදායමක් ලැබේ. ආදායම් ලබන ක්ෂේත්‍ර අතර, බෝට්ටු සේවා ස්නෝකලින් මාර්ගෝපදේශකයන් කිමිදුම් මධ්‍යස්ථාන හෝටල් ආපනශාලා සිහිවටන වෙළඳසැල් ඇතුළත් වේ. පවතින තර්ජන පරෙවි දූපත් ජාතික වනෝද්‍යානයට බලපාන ප්‍රධාන ගැටලු අතර, දේශගුණික විපර්යාස හේතුවෙන් කොරල් සුදු වීම ප්ලාස්ටික් අපද්‍රව්‍ය වගකීම් රහිත සංචාරක හැසිරීම් නීතිවිරෝධී මසුන් ඇල්ලීම ප්‍රධාන වේ. සංරක්ෂණ ක්‍රියාමාර්ග වනජීවී සංරක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුව සහ පරිසර සංවිධාන එක්ව, කොරල් පර නිරීක්ෂණය සමුද්‍ර ජෛව විවිධත්ව පර්යේෂණ පරිසර අධ්‍යාපනය අපද්‍රව්‍ය කළමනාකරණය තිරසාර සංචාරක වැඩසටහන් ක්‍රියාත්මක කරයි. සංචාරකයන් ද කොරල් පර ස්පර්ශ නොකිරීම, අපද්‍රව්‍ය නොදැමීම සහ සමුද්‍ර ජීවීන්ට බාධා නොකිරීම වැනි වගකීම් ඉටු කළ යුතුය. සංචාරය සඳහා සුදුසුම කාලය අප්‍රේල් සිට සැප්තැම්බර් දක්වා කාලය පරෙවි දූපත් ජාතික වනෝද්‍යානය නැරඹීමට වඩාත් සුදුසු කාලය ලෙස සැලකේ. මෙම කාලය තුළ, මුහුද නිස්කලංක වේ. ජලය ඉතා පැහැදිලි වේ. ස්නෝකලින් සඳහා හොඳම තත්ත්වයන් පවතී. සමුද්‍ර ජීවීන් පහසුවෙන් නිරීක්ෂණය කළ හැකිය. නිගමනය පරෙවි දූපත් ජාතික වනෝද්‍යානය යනු සුන්දර දූපතක් පමණක් නොව, ශ්‍රී ලංකාවේ වටිනාම සමුද්‍ර පරිසර පද්ධතිවලින් එකකි. වර්ණවත් කොරල් පර, පිරිසිදු මුහුදු ජලය, දුර්ලභ මුහුදු කැස්බෑවන්, කළු අග සහිත රීෆ් මෝරුන් සහ අතිවිශාල සමුද්‍ර ජෛව විවිධත්වය මෙම ස්ථානය සැබෑ සමුද්‍ර පාරාදීසයක් බවට පත් කර ඇත. අනාගත පරපුරටත් මෙම අගනා ස්වභාවික උරුමය ආරක්ෂා කර දීමට වගකීම ඇත්තේ රජයට පමණක් නොව, සංචාරකයන්ට සහ සෑම පුරවැසියෙකුටමය. වගකීම් සහිත සංචාරක ව්‍යාපාරය, විද්‍යාත්මක සංරක්ෂණය සහ පාරිසරික දැනුවත්භාවය තුළින් පරෙවි දූපත් ජාතික වනෝද්‍යානයේ සුන්දරත්වය සදාකාලිකව රැක ගත හැකිය. පරෙවි දූපත් ජාතික වනෝද්‍යානය අපට සිහිපත් කරන්නේ ලෝකයේ විශිෂ්ටතම ස්වභාවික ආශ්චර්යයන් බොහොමයක් මුහුද යට සැඟවී ඇති බවත්, ඒවා ගවේෂණය කිරීමත්, ගෞරවයෙන් ආරක්ෂා කිරීමත් අප සැමගේ වගකීම බවත්ය.