කතරගම: විවිධ ආගම් එක්වන ශ්‍රී ලංකාවේ අද්විතීය වන්දනා භූමිය

හැඳින්වීම ශ්‍රී ලංකාවේ දකුණු-නැගෙනහිර ප්‍රදේශයේ පිහිටි කතරගම පූජා නගරය රටේ පමණක් නොව දකුණු ආසියාවේද ඉතා වැදගත් ආගමික හා සංස්කෘතික මධ්‍යස්ථානයක් ලෙස සැලකේ. බෞද්ධ, හින්දු, මුස්ලිම් සහ ආදිවාසී ජනතාව සිය ආගමික විශ්වාසයන් අනුව එකම ස්ථානයකට පැමිණ භක්තියෙන් වන්දනා කරන ලෝකයේ දුර්ලභම පූජනීය ස්ථාන අතර කතරගමට විශේෂ ස්ථානයක් හිමි වේ. ඒ නිසාම කතරගම යනු ආගමික සහජීවනය, සංස්කෘතික විවිධත්වය සහ මානව එකමුතුව සංකේතවත් කරන පූජනීය නගරයකි. වසර දහස් ගණනක් පුරා විවිධ ආගම්වල ජනතාවගේ ගෞරවයට පාත්‍ර වූ කතරගම, ශ්‍රී ලංකාවේ ආගමික සංචාරක කර්මාන්තයේද ඉතා වැදගත් ස්ථානයකි. වාර්ෂික ඇසළ මංගල්‍යය, කිරි වෙහෙර, මැණික් ගඟ, කතරගම දේවාලය සහ අවට පවතින ස්වභාවික සුන්දරත්වය නිසා මෙරටට පැමිණෙන දෙස් විදෙස් සංචාරකයින්ගේ ප්‍රියතම ගමනාන්තයක් බවටද එය පත්ව ඇත. කතරගමේ ඉතිහාසය කතරගම ඉතිහාසය වසර 2,000කට වඩා පැරණි බව පුරාවිද්‍යාත්මක සාක්ෂි සහ ඓතිහාසික මූලාශ්‍රවලින් හෙළි වේ. ශ්‍රී ලංකාවේ පැරණි රාජධානී සමයේ සිටම මෙම ප්‍රදේශය ආගමික හා සංස්කෘතික වැදගත්කමක් දරන ස්ථානයක් ලෙස සැලකී ඇත. මහාවංශය සහ ජනප්‍රවාද අනුව දුටුගැමුණු මහ රජතුමා එළාර රජුට එරෙහිව යුද්ධයට පෙර කතරගම දෙවියන්ට භාර වී ජයග්‍රහණය ලැබුණු පසු දේවාල හා ආගමික ස්ථාන සංවර්ධනය කළ බව සඳහන් වේ. එමෙන්ම හින්දු සම්ප්‍රදායට අනුව කතරගම දෙවියන් ස්කන්ධ, කාර්තිකේය හෙවත් මුරුගන් දෙවියන් ලෙස සැලකේ. ඔහු වීරත්වය, ධෛර්යය, ආරක්ෂාව හා ප්‍රඥාව නියෝජනය කරන දෙවියෙකු ලෙස හින්දු බැතිමතුන් අතර ඉතා ගෞරවයට පාත්‍ර වේ. ආදිවාසී වෙද්දා ජනතාවද කතරගම තම පාරම්පරික දේවස්ථානයක් ලෙස සැලකූ බව විද්වත් මතයන් පෙන්වා දෙයි. එම නිසා කතරගම යනු විවිධ ආගමික හා සංස්කෘතික සම්ප්‍රදායන් එකට බැඳුණු ජීවමාන උරුමයකි. ආගමික වැදගත්කම කතරගම ලෝකයේ විවිධ ආගම් එකම පූජනීය භූමියක් බෙදාහදා ගන්නා සුවිශේෂී ස්ථානයකි. බෞද්ධයන් සඳහා බෞද්ධයන්ගේ විශ්වාසයට අනුව බුදුරජාණන් වහන්සේ ශ්‍රී ලංකාවේ සිදු කළ සංචාරයකදී මෙම ප්‍රදේශයටද වැඩම කළ බව කියැවේ. කතරගම පිහිටි කිරි වෙහෙර බෞද්ධයන්ගේ ඉතා වැදගත් වන්දනාස්ථානයකි. බොහෝ බැතිමතුන් පළමුව කිරි වෙහෙර වැඳ පුදාගෙන අනතුරුව කතරගම දේවාලයට ගොස් දෙවියන්ට පූජා පවත්වති. හින්දු බැතිමතුන් සඳහා හින්දු ආගම අනුව කතරගම යනු මුරුගන් දෙවියන්ගේ ප්‍රධානම පූජනීය ස්ථානවලින් එකකි. ඉන්දියාව, ශ්‍රී ලංකාව සහ ලොව පුරා සිටින හින්දු බැතිමතුන් මෙහි පැමිණ, සෞඛ්‍යය සාර්ථකත්වය විවාහය දරු සම්පත් රැකවරණය ආර්ථික සෞභාග්‍යය ඇතුළු ආශීර්වාද ප්‍රාර්ථනා කරති. මුස්ලිම් ජනතාව සඳහා කතරගම අවට පිහිටි අල්-ඛිදර් (Al-Khidr) සම්බන්ධ පූජනීය ස්ථානය මුස්ලිම් ජනතාව අතරද විශාල ගෞරවයක් ලබයි. ඔවුන්ද වාර්ෂිකව මෙම ප්‍රදේශයට පැමිණ ආගමික වතාවත් ඉටු කරති. ආදිවාසී වෙද්දා ජනතාව සඳහා ශ්‍රී ලංකාවේ ආදිවාසී වෙද්දා ජනතාව පුරාණ කාලයේ සිට කතරගම දෙවියන්ට පූජා පැවැත්වූ බව ජනප්‍රවාද පෙන්වා දෙයි. එබැවින් කතරගම ඔවුන්ගේ සංස්කෘතික උරුමයේද වැදගත් අංගයකි. කතරගම දේවාලය කතරගම පූජා නගරයේ හදවත වන්නේ කතරගම මහා දේවාලයයි. මෙහි පිහිටි ගර්භගෘහය සාමාන්‍ය ජනතාවට විවෘත නොවන අතර එය පූජනීයත්වයේ සංකේතයක් ලෙස සැලකේ. බැතිමතුන් මෙහිදී, පොල් මල් පලතුරු හඳුන්කූරු පහන් පූජා කරමින් තම භාරයන් ඉටු කරති. බොහෝ දෙනාගේ විශ්වාසය වන්නේ කතරගම දෙවියන්ගේ පිහිටෙන් තම ජීවිතයේ බාධක ජය ගැනීමට හැකි වන බවයි. කිරි වෙහෙර කතරගම දේවාලයට ඉතා ආසන්නව පිහිටි කිරි වෙහෙර ශ්‍රී ලංකාවේ පැරණිතම හා ගෞරවනීයම චෛත්‍යයන් අතරින් එකකි. ඉතිහාසයට අනුව මෙම චෛත්‍යය ක්‍රිස්තු වර්ෂ තුන්වන සියවසේ මහාසෙන් රජු විසින් ප්‍රතිසංස්කරණය කර සංවර්ධනය කරන ලදී. සුදු පැහැති විශාල දාගැබ අවට පරිසරය සමඟ එක්ව ඉතා නිස්කලංක ආගමික වාතාවරණයක් නිර්මාණය කරයි. මෙහිදී බැතිමතුන්, මල් පූජා කරති. පහන් දල්වති. බෝධි පූජා පවත්වති. භාවනා කරති. පිරිත් සජ්ඣායනා කරති. මැණික් ගඟේ පූජනීයත්වය කතරගම අසලින් ගලා යන මැණික් ගඟ මෙම පූජා භූමියේ අත්‍යවශ්‍ය අංගයකි. බොහෝ බැතිමතුන් දේවාලයට පිවිසීමට පෙර මෙම ගඟේ දිය නා ආත්මික පවිත්‍රතාව ලබා ගැනීමට උත්සාහ කරති. උදෑසන හිරු උදාවන වේලාවේ සහ සන්ධ්‍යා කාලයේ මැණික් ගඟ අවට පරිසරය ඉතා මනරම් දර්ශනයක් මවයි. කතරගම ඇසළ මහා පෙරහර ශ්‍රී ලංකාවේ විශාලතම ආගමික උත්සව අතර කතරගම ඇසළ පෙරහරට සුවිශේෂී ස්ථානයක් හිමි වේ. ජූලි සහ අගෝස්තු මාසවල පැවැත්වෙන මෙම උත්සවය සඳහා ලක්ෂ සංඛ්‍යාත බැතිමතුන් සහ සංචාරකයින් සහභාගි වෙති. පෙරහැර අලංකාරයෙන් සැරසූ ඇත්තුන්, නර්තන ශිල්පීන්, බෙරකරුවන්, පන්දම්කරුවන් සහ කසකරුවන්ගේ දායකත්වයෙන් පෙරහැර ඉතා අලංකාරව පැවැත්වේ. ගිනි පෑගීම භාර වූ බැතිමතුන් උණු ගිනි අඟුරු මත පාවහන් නොමැතිව ගමන් කරමින් තම භක්තිය ප්‍රකාශ කරති. කාවඩි නැටුම හින්දු බැතිමතුන් වර්ණවත් කාවඩි උසුලාගෙන දෙවියන්ට තම කැපවීම පෙන්වති. දිය කැපීමේ චාරිත්‍රය උත්සවයේ අවසානය සනිටුහන් කරමින් මැණික් ගඟේ දිය කැපීමේ චාරිත්‍රය සිදු කරනු ලබන අතර එය නව ආශීර්වාද හා සෞභාග්‍යය ප්‍රාර්ථනා කිරීමේ සංකේතයකි. ආගමික සහජීවනයේ විශිෂ්ට උදාහරණයක් කතරගම ලෝකයට ලබාදෙන විශාලතම පණිවිඩය වන්නේ ආගමික සහජීවනයයි. එකම භූමියක, බෞද්ධ භික්ෂූන් වහන්සේලා, හින්දු පූජකවරු, මුස්ලිම් බැතිමතුන්, ආදිවාසී ජනතාව තම තමන්ගේ ආගමික වතාවත් ගෞරවයෙන් ඉටු කරති. මෙම දර්ශනය ශ්‍රී ලංකාවේ බහු ආගමික සහ බහු සංස්කෘතික උරුමය ලොවට හඳුන්වා දෙන කදිම නිදසුනකි. අවට ස්වභාවික සුන්දරත්වය කතරගම පූජා නගරය ආගමික වටිනාකමට අමතරව ස්වභාවික සුන්දරත්වයෙන්ද පොහොසත්ය. අසලම පිහිටි යාල ජාතික වනෝද්‍යානය ශ්‍රී ලංකාවේ දිවියන්, අලි, වලසුන්, මුවන් සහ කුරුලු විශේෂ සිය ගණනකට වාසස්ථානයකි. එසේම ලුණුගම්වෙහෙර ජාතික වනෝද්‍යානය සහ අවට වන සංරක්ෂණ කලාප ස්වභාවධර්මයට ආදරය කරන සංචාරකයින්ට අපූරු අත්දැකීමක් ලබා දෙයි. පාද යාත්‍රාවේ සම්ප්‍රදාය කතරගම සමඟ බැඳී ඇති අතිශය වැදගත් ආගමික සම්ප්‍රදායක් වන්නේ පාද යාත්‍රාවයි. උතුරු හා නැගෙනහිර ප්‍රදේශවල සිට කිලෝමීටර් සිය ගණනක් පයින් ගමන් කරමින් බැතිමතුන් කතරගමට පැමිණෙති. මෙම ගමන තුළින් ඔවුන්, ඉවසීම, විනය, කැපවීම, ආත්ම ශක්තිය, භක්තිය වර්ධනය කරගන්නා බව විශ්වාස කරති. සංචාරකයින්ට ලැබෙන අත්දැකීම් කතරගම වෙත පැමිණෙන සංචාරකයින්ට ආගමික වන්දනාවට අමතරව, පුරාවිද්‍යාත්මක ස්ථාන නැරඹීම, සාම්ප්‍රදායික වෙළඳසැල්, දේශීය ආහාර රස බැලීම, භාවනා කිරීම, මැණික් ගඟේ සුන්දරත්වය විඳීම, වනජීවී සංචාර වැනි අත්දැකීම් රැසක් ලබා ගත හැකිය. කතරගම සංචාරය කිරීමේදී සැලකිලිමත් විය යුතු කරුණු කතරගම යනු ඉතා පූජනීය ස්ථානයක් බැවින් සංචාරකයින් පහත කරුණු පිළිපැදිය යුතුය. සුදුසු හා විනීත ඇඳුම් ඇඳීම. දේවාල හා විහාරස්ථානවලට ඇතුළුවීමට පෙර පාවහන් ඉවත් කිරීම. ආගමික වතාවත්වලට බාධා නොකිරීම. ඡායාරූප ගැනීමට පෙර අවසර ලබා ගැනීම. පරිසරය පිරිසිදුව තබා ගැනීම. ප්ලාස්ටික් අපද්‍රව්‍ය බැහැර නොකිරීම. උණුසුම් කාලගුණය නිසා ප්‍රමාණවත් පානීය ජලය රැගෙන යාම. නිගමනය කතරගම පූජා නගරය යනු ශ්‍රී ලංකාවේ ආගමික, සංස්කෘතික හා ඓතිහාසික උරුමයේ අගනා සම්පතකි. බෞද්ධ, හින්දු, මුස්ලිම් සහ ආදිවාසී ජනතාව සිය ආගමික විශ්වාසයන් ගෞරවයෙන් අනුගමනය කරමින් එකම පූජනීය භූමියක එක්වන මෙම ස්ථානය ලොවට ආගමික සහජීවනයේ උතුම් පණිවිඩයක් ලබා දෙයි. කිරි වෙහෙරේ නිස්කලංක බව, කතරගම දේවාලයේ ගැඹුරු ආධ්‍යාත්මිකත්වය, මැණික් ගඟේ පවිත්‍රත්වය, ඇසළ පෙරහරේ අලංකාරත්වය සහ පාද යාත්‍රාවේ භක්තිමත් කැපවීම යන සියල්ල එකට එක්ව කතරගම අමතක නොවන අත්දැකීමක් බවට පත් කරයි. ආගම, ජාතිය හෝ සංස්කෘතිය කුමක් වුවද මිනිසුන් එකමුතුවෙන් ජීවත් විය හැකි බව කතරගම සනාථ කරයි. එබැවින් ශ්‍රී ලංකාවට පැමිණෙන සෑම සංචාරකයෙකුම සහ බැතිමතෙකුම ජීවිතයේ එක් වරක් හෝ කතරගම පූජා නගරය නැරඹිය යුතුම වටිනා ගමනාන්තයක් ලෙස එය අදත් හෙටත් පවතිනු ඇත.