හැඳින්වීම
ගෘහස්ථ හිංසනය (Domestic Violence) යනු වර්තමාන ලෝකයේ බරපතළ සමාජ ගැටලුවක් වන අතර ශ්රී ලංකාවද එයින් වෙන් වූ රටක් නොවේ. පවුලක් හෝ සමීප සබඳතාවයක් තුළ එක් පුද්ගලයෙකු විසින් තවත් පුද්ගලයෙකු පාලනය කිරීම, බිය ගැන්වීම හෝ හානි කිරීම සඳහා භාවිත කරන ශාරීරික, මානසික, ලිංගික, වාචික සහ ආර්ථිකමය ක්රියාකාරකම් ගෘහස්ථ හිංසනය ලෙස හැඳින්වේ.
මෙම ගැටලුව කාන්තාවන්ට පමණක් සීමා නොවන අතර, දරුවන්, වයෝවෘද්ධයන් සහ ඇතැම් අවස්ථාවල පිරිමින්ද එහි ගොදුරු බවට පත්වෙති. කෙසේ වෙතත්, සංඛ්යාත්මකව වැඩි වශයෙන් බලපෑමට ලක්වන්නේ කාන්තාවන් සහ දරුවන්ය.
පසුගිය දශක කිහිපය තුළ ශ්රී ලංකාවේ ගෘහස්ථ හිංසනය පිළිබඳ අවධානය වැඩි වී ඇත. නීතිමය ප්රතිසංස්කරණ, රාජ්ය සහ රාජ්ය නොවන සංවිධාන විසින් ක්රියාත්මක කරන දැනුවත් කිරීමේ වැඩසටහන් සහ මාධ්ය වාර්තාකරණය හේතුවෙන් මෙම ගැටලුව සමාජයේ වැඩි අවධානයකට ලක් වී තිබේ. එහෙත් සමාජ අපකීර්තිය, බිය, ආර්ථික යැපීම සහ පවුල් ගැටලු පිටතට නොගෙන යා යුතුය යන සම්ප්රදායික අදහස් නිසා බොහෝ සිදුවීම් තවමත් වාර්තා නොවේ.
මෙවැනි තත්ත්වයන් තුළ ප්රජාවට ගෘහස්ථ හිංසනය වැළැක්වීම සහ පීඩිතයන්ට සහයෝගය ලබා දීම සඳහා ඉතා වැදගත් කාර්යභාරයක් හිමිවේ.
ගෘහස්ථ හිංසනය යනු කුමක්ද?
ගෘහස්ථ හිංසනය ශාරීරික පහරදීමකට පමණක් සීමා නොවේ. එය පහත ආකාර කිහිපයකින් දක්නට ලැබේ.
ශාරීරික හිංසනය – පහර දීම, තල්ලු කිරීම, කැපීම, තුවාල කිරීම.
මානසික හා වාචික හිංසනය – අපහාස කිරීම, බිය ගැන්වීම, තර්ජනය කිරීම.
මනෝවිද්යාත්මක හිංසනය – පුද්ගලයෙකු හුදෙකලා කිරීම, සමාජ සබඳතා සීමා කිරීම.
ලිංගික හිංසනය – කැමැත්තකින් තොරව ලිංගික ක්රියා සඳහා බල කිරීම.
ආර්ථික හිංසනය – මුදල්, රැකියාව හෝ දේපළ පාලනය කිරීම.
බොහෝ අවස්ථාවල ගෘහස්ථ හිංසනය "හිංසන චක්රයක්" ලෙස සිදුවේ. මුලින්ම ආතතිය වර්ධනය වී, පසුව හිංසනය සිදුවන අතර, එයට පසු සමාව ඉල්ලීම් සහ තාවකාලික සාමකාමී කාලයක් පවතී. ඉන්පසු එම චක්රය නැවත නැවතත් සිදුවිය හැකිය.
ශ්රී ලංකාවේ ගෘහස්ථ හිංසනයේ තත්ත්වය
ශ්රී ලංකාවේ ගෘහස්ථ හිංසනය සමාජ, සංස්කෘතික සහ ආර්ථික සාධක රැසක් සමඟ සම්බන්ධ වී ඇත. පවුල තුළ පිරිමින් ප්රධාන තීරණ ගන්නන් විය යුතුය යන සාම්ප්රදායික අදහස් ඇතැම් අවස්ථාවල බල අසමතුලිතතාවයන්ට හේතු වේ.
බොහෝ කාන්තාවන් තම විවාහ ජීවිතය රැක ගැනීම සඳහා හිංසනය ඉවසීමට පෙළඹෙන අතර, "පවුල් ප්රශ්න පිටතට නොගත යුතුය" යන සමාජ මතයද එයට බලපායි. තවද, ආර්ථික වශයෙන් සහකරු මත යැපීම නිසා පීඩිතයන්ට අයහපත් සබඳතාවයන් අත්හැර යාම අපහසු වේ.
නගරීකරණය, රැකියා අහිමි වීම, ණය බර, මත්පැන් සහ මත්ද්රව්ය භාවිතය මෙන්ම මානසික සෞඛ්ය ගැටලුද ගෘහස්ථ හිංසනය වැඩි වීමට හේතු වී ඇත.
ගෘහස්ථ හිංසනයට බලපාන හේතු
1. සමාජ හා සංස්කෘතික සාධක
ස්ත්රී පුරුෂ භූමිකාවන් පිළිබඳ සම්ප්රදායික අදහස් පවුල තුළ අසමාන බල ව්යුහයක් ඇති කිරීමට හේතු විය හැකිය.
2. ආර්ථික පීඩනය
අඩු ආදායම, රැකියා විරහිතභාවය සහ ණය ගැටලු පවුල් තුළ ආතතිය ඇති කරයි.
3. මත්පැන් සහ මත්ද්රව්ය භාවිතය
මත්පැන් සහ මත්ද්රව්ය භාවිතය ආක්රමණශීලී හැසිරීම් වැඩි කිරීමට හේතු වන අතර, බොහෝ ගෘහස්ථ හිංසන සිද්ධීන් සමඟ සම්බන්ධ වී ඇත.
4. දැනුවත්භාවයේ හිඟය
නීතිමය අයිතිවාසිකම් සහ සහන සේවා පිළිබඳ ප්රමාණවත් දැනුමක් නොමැති වීම පීඩිතයන්ට උපකාර ලබා ගැනීම අපහසු කරයි.
5. පරම්පරාගත බලපෑම්
කුඩා අවධියේ ගෘහස්ථ හිංසනය අත්දැක ඇති දරුවන් වැඩිහිටි වියේදීද එවැනි සබඳතා තුළට ඇතුළත් වීමේ අවදානමක් පවතී.
ගෘහස්ථ හිංසනයේ බලපෑම්
ගෘහස්ථ හිංසනය පුද්ගලයන්ට පමණක් නොව පවුල් සහ සමස්ත සමාජයටම බලපායි.
ශාරීරික හා මානසික බලපෑම්
තුවාල, නිදන්ගත වේදනා, මානසික අවපීඩනය, කනස්සල්ල සහ ආතති ආබාධ වැනි තත්ත්වයන් ඇති විය හැකිය.
දරුවන්ට ඇති බලපෑම්
ගෘහස්ථ හිංසනය දකින දරුවන්ගේ අධ්යාපන කාර්යසාධනය, චිත්තවේගීය වර්ධනය සහ සමාජ හැසිරීම් අහිතකර ලෙස බලපායි.
ආර්ථික බලපෑම්
ගෘහස්ථ හිංසනය නිසා නිෂ්පාදන හැකියාව අඩුවීම, සෞඛ්ය වියදම් ඉහළ යාම සහ පවුල් ආර්ථිකය බිඳ වැටීම සිදුවිය හැකිය.
ශ්රී ලංකාවේ නීතිමය රාමුව
ගෘහස්ථ හිංසනයට එරෙහිව ශ්රී ලංකාව වැදගත් නීතිමය පියවර රැසක් ගෙන ඇත. 2005 අංක 34 දරණ ගෘහස්ථ හිංසනය වැළැක්වීමේ පනත (Prevention of Domestic Violence Act) මඟින් පීඩිතයන්ට අධිකරණය හරහා ආරක්ෂණ නියෝග ලබා ගැනීමේ හැකියාව සලසා ඇත.
පීඩිතයන්ට පහත ආයතනවලින් සහාය ලබා ගත හැකිය.
ශ්රී ලංකා පොලීසියේ කාන්තා හා ළමා කාර්යාංශ
නීති ආධාර කොමිෂන් සභාව
සමාජ සේවා ආයතන
කාන්තා නවාතැන් මධ්යස්ථාන
රාජ්ය නොවන සංවිධාන
ගෘහස්ථ හිංසනය සඳහා ප්රජා ප්රතිචාර
1. දැනුවත් කිරීමේ වැඩසටහන්
පාසල්, ආගමික ආයතන සහ ප්රජා සංවිධාන මඟින් ගෘහස්ථ හිංසනය පිළිබඳ දැනුවත් කිරීමේ වැඩසටහන් ක්රියාත්මක කළ යුතුය.
2. ප්රජා සහයෝගීතා ජාල
අසල්වැසියන්, මිතුරන් සහ ප්රජා නායකයන් පීඩිතයන්ට මානසික සහය ලබා දිය යුතු අතර, අවශ්ය අවස්ථාවල වෘත්තීය උපකාර ලබා ගැනීමට ඔවුන් දිරිමත් කළ යුතුය.
3. ආගමික නායකයන්ගේ කාර්යභාරය
ආගමික නායකයන්ට ප්රජාව තුළ විශාල බලපෑමක් ඇති බැවින්, ගෘහස්ථ හිංසනයට එරෙහිව හඬ නැගීමට සහ පීඩිතයන්ට සහාය ලබා දීමට ඔවුන්ට හැකිය.
4. ආයතන අතර සම්බන්ධීකරණය
පොලීසිය, සෞඛ්ය සේවා, පාසල් සහ රාජ්ය නොවන සංවිධාන එක්ව ක්රියා කිරීම මඟින් වඩාත් කාර්යක්ෂම ප්රතිචාර පද්ධතියක් ගොඩනැගිය හැකිය.
5. තරුණ පරපුරේ දායකත්වය
තරුණ පරපුර ස්ත්රී-පුරුෂ සමානාත්මතාවය ප්රවර්ධනය කිරීම සහ අහිතකර සමාජ මතවාද වෙනස් කිරීම සඳහා වැදගත් කාර්යභාරයක් ඉටු කරයි.
ඉදිරි මඟ
ගෘහස්ථ හිංසනයට විසඳුම් ලබා දීම සඳහා රාජ්යය, ප්රජාව සහ පුද්ගලයන් එක්ව කටයුතු කළ යුතුය. ඒ සඳහා:
නීති ක්රියාත්මක කිරීම ශක්තිමත් කිරීම.
නවාතැන් සහ උපදේශන සේවා පුළුල් කිරීම.
මහජන දැනුවත්භාවය වැඩි කිරීම.
ස්ත්රී-පුරුෂ සමානාත්මතාවය ප්රවර්ධනය කිරීම.
පීඩිතයන්ගේ ආර්ථික සවිබල ගැන්වීම.
යන ක්රියාමාර්ග වැදගත් වේ.
නිගමනය
ගෘහස්ථ හිංසනය ශ්රී ලංකාවේ බොහෝ පවුල් සහ ප්රජාවන්ට බලපාන බරපතළ සමාජ ගැටලුවකි. නීතිමය ප්රතිසංස්කරණ සහ දැනුවත් කිරීමේ වැඩසටහන් තිබියද, සමාජ අපකීර්තිය, ආර්ථික යැපීම සහ සංස්කෘතික මතවාද හේතුවෙන් බොහෝ පීඩිතයන් තවමත් නිහඬව පීඩා විඳිති.
එබැවින් ගෘහස්ථ හිංසනය නොසලකා හැරීම වෙනුවට, ප්රජාවන් විසින් එයට එරෙහිව සක්රීයව ක්රියා කළ යුතුය. අධ්යාපනය, ප්රජා සහයෝගය සහ ආයතනික සහයෝගීතාවය තුළින් සෑම පුද්ගලයෙකුටම ආරක්ෂිත, ගෞරවාන්විත සහ සාමකාමී ජීවිතයක් ගත කළ හැකි ශ්රී ලංකාවක් ගොඩනැගිය හැකිය.
අතිරේක පින්තූර
