විශ්වවිද්යාල සිසුන් අතර සයිබර් හිරිහැර කිරීමේ අත්දැකීම්
Rakshika Rathnayake9/1/20265 min read
Share:Facebook
වර්තමාන සමාජයේ ඩිජිටල් තාක්ෂණය සහ සමාජ මාධ්ය විශ්වවිද්යාල සිසුන්ගේ දෛනික ජීවිතයේ අත්යවශ්ය අංගයක් බවට පත්ව ඇත. අධ්යාපනික කටයුතු, මිතුරන් සමඟ සන්නිවේදනය, තොරතුරු හුවමාරු කර ගැනීම, විනෝදාස්වාදය සහ සමාජ සම්බන්ධතා පවත්වාගෙන යාම සඳහා සිසුන් ෆේස්බුක්, ඉන්ස්ටග්රෑම්, ටික්ටොක්, වට්ස්ඇප් වැනි විවිධ ඩිජිටල් වේදිකා භාවිත කරති. තාක්ෂණය මඟින් මෙවැනි අවස්ථා රැසක් ලබා දුන්නද, එය ඇතැම් අවස්ථාවලදී පුද්ගලයන්ට හිරිහැර කිරීම, අපහාස කිරීම, තර්ජනය කිරීම සහ සමාජයෙන් හුදකලා කිරීම සඳහා ද භාවිත කළ හැකිය. මෙවැනි හැසිරීම් අතරින් සයිබර් හිරිහැර කිරීම හෙවත් Cyberbullying වර්තමාන විශ්වවිද්යාල සිසුන් මුහුණ දෙන වැදගත් සමාජ ගැටලුවක් බවට පත්වෙමින් පවතී.
සයිබර් හිරිහැර කිරීම යනු ඩිජිටල් තාක්ෂණය, අන්තර්ජාලය, සමාජ මාධ්ය, ජංගම දුරකථන සහ පණිවිඩ හුවමාරු යෙදුම් භාවිත කරමින් තවත් පුද්ගලයෙකුට හිතාමතාම හානි කිරීම, අපහසුතාවයට පත් කිරීම, බිය ගැන්වීම, අපහාස කිරීම හෝ මානසික පීඩනයක් ඇති කිරීමයි. සාම්ප්රදායික හිරිහැර කිරීම් මෙන් නොව සයිබර් හිරිහැර කිරීම සිදුවීමට එකම ස්ථානයක සිටීම අවශ්ය නොවේ. විශ්වවිද්යාලයේදී සිදුවන ගැටලුවක් නිවසට ගිය පසුවද සමාජ මාධ්ය හරහා දිගටම පැවතිය හැකිය. එම නිසා සයිබර් හිරිහැර කිරීමෙන් පීඩාවට පත්වන සිසුවෙකුට ගැටලුවෙන් සම්පූර්ණයෙන්ම ඉවත් වීම අපහසු විය හැකිය.
විශ්වවිද්යාල සිසුන් සයිබර් හිරිහැර කිරීමට නිරාවරණය වීමට හේතු
විශ්වවිද්යාල සිසුන් සයිබර් හිරිහැර කිරීමට නිරාවරණය වීමට ප්රධාන හේතුවක් වන්නේ ඔවුන්ගේ දෛනික ජීවිතය ඩිජිටල් තාක්ෂණය සමඟ දැඩි ලෙස සම්බන්ධ වී තිබීමයි. විශ්වවිද්යාල සිසුන් අධ්යාපනික කණ්ඩායම්, සමාජ මාධ්ය කණ්ඩායම්, වට්ස්ඇප් කණ්ඩායම් සහ වෙනත් අන්තර්ජාල ප්රජාවන් සමඟ නිරන්තරයෙන් සම්බන්ධ වී සිටිති.
විශ්වවිද්යාල ජීවිතයේදී මිතුරු සබඳතා, ආදර සබඳතා, තරගකාරීත්වය, ඊර්ෂ්යාව, වැරදි අවබෝධයන් සහ කණ්ඩායම් අතර ගැටුම් ඇති විය හැකිය. එවැනි ගැටුම් මුහුණට මුහුණ සාකච්ඡා කර විසඳා ගැනීම වෙනුවට සමාජ මාධ්ය වෙත ගෙන යාමෙන් සයිබර් හිරිහැර කිරීමේ තත්ත්වයක් ඇති විය හැකිය.
තවද, අන්තර්ජාලයේ ඇති යම් ආකාරයක නිර්නාමිකභාවයද මෙයට බලපායි. පුද්ගලයෙකුට තම සැබෑ අනන්යතාවය හෙළි නොකර ව්යාජ ගිණුම් භාවිත කරමින් වෙනත් පුද්ගලයන්ට අපහාස කිරීමට හෝ හිරිහැර කිරීමට හැකි වීම නිසා ඇතැම් පුද්ගලයන් අන්තර්ජාලය තුළ තම හැසිරීම සම්බන්ධයෙන් අඩු වගකීමක් දක්වනු ඇත.
සයිබර් හිරිහැර කිරීමේ පොදු ආකාර
විශ්වවිද්යාල සිසුන් අත්විඳින සයිබර් හිරිහැර කිරීම් විවිධ ආකාරවලින් සිදුවිය හැකිය. ඒ අතරින් ප්රධාන ආකාරයක් වන්නේ අපහාසාත්මක පණිවිඩ යැවීමයි. සිසුවෙකුට පුද්ගලික පණිවිඩ හරහා අසභ්ය වචන, අපහාසාත්මක ප්රකාශ, තර්ජන හෝ පහත් කරන අදහස් යැවිය හැකිය. එමෙන්ම එවැනි ප්රකාශ පොදු සමාජ මාධ්ය පෝස්ට් හෝ අදහස් ලෙසද පළ කළ හැකිය.
අසත්ය තොරතුරු සහ කටකතා පැතිරවීම ද සයිබර් හිරිහැර කිරීමේ තවත් ආකාරයකි. විශ්වවිද්යාල සිසුවෙකු පිළිබඳ අසත්ය තොරතුරු සමාජ මාධ්ය හරහා පැතිරවීමෙන් ඔහුගේ හෝ ඇයගේ කීර්තිනාමයට හානි විය හැකිය. විශේෂයෙන්ම ඩිජිටල් තොරතුරු ඉතා වේගයෙන් පුද්ගලයන් විශාල සංඛ්යාවක් අතර පැතිර යා හැකි බැවින් එහි බලපෑම බරපතළ විය හැකිය.
තවත් වැදගත් ආකාරයක් වන්නේ සමාජයෙන් හුදකලා කිරීමයි. කිසියම් සිසුවෙකු හිතාමතාම ඔන්ලයින් කණ්ඩායම්වලින් ඉවත් කිරීම, ඔහු හෝ ඇය පිළිබඳ වෙනම කණ්ඩායම් නිර්මාණය කර සාකච්ඡා කිරීම හෝ අනෙක් මිතුරන්ට එම පුද්ගලයා සමඟ සම්බන්ධ නොවන ලෙස බලපෑම් කිරීම මෙයට උදාහරණ වේ.
ඡායාරූප සහ වීඩියෝ අවභාවිත කිරීම ද ඉතා සංවේදී ආකාරයකි. සිසුවෙකුගේ ඡායාරූපයක් ඔහුගේ හෝ ඇයගේ අවසරයකින් තොරව බෙදා හැරීම, සංස්කරණය කිරීම හෝ අපහාසාත්මක ආකාරයෙන් භාවිත කිරීම මඟින් විශාල මානසික පීඩනයක් ඇති කළ හැකිය.
එමෙන්ම ව්යාජ සමාජ මාධ්ය ගිණුම් නිර්මාණය කර වෙනත් සිසුවෙකුගේ නම සහ ඡායාරූප භාවිත කිරීමද සිදුවිය හැකිය. එවැනි ගිණුම් හරහා අසභ්ය හෝ අපහාසාත්මක අන්තර්ගත පළ කිරීමෙන් අදාළ සිසුවාගේ සමාජ ප්රතිරූපයට හානි විය හැකිය.
සයිබර් හිරිහැර කිරීමට මුහුණ දෙන සිසුන්ගේ අත්දැකීම්
සයිබර් හිරිහැර කිරීම අත්විඳින සිසුන්ගේ අත්දැකීම් එකිනෙකාගෙන් වෙනස් විය හැකිය. ඇතැම් සිසුන් මුලදී එය සාමාන්ය විහිළුවක් හෝ මිතුරන් අතර ඇති වූ සුළු ගැටලුවක් ලෙස සලකති. නමුත් එම හැසිරීම නැවත නැවත සිදුවන විට එය බරපතළ මානසික පීඩනයක් බවට පත්විය හැකිය.
සමහර සිසුන් නිරන්තරයෙන් තම ජංගම දුරකථනය පරීක්ෂා කරමින් නව පණිවිඩයක් හෝ අපහාසාත්මක පෝස්ට් එකක් පැමිණ තිබේදැයි බියෙන් සිටිය හැකිය. තවත් සිසුන් තමන් පිළිබඳව අනෙක් අය කුමක් සිතන්නේද යන්න පිළිබඳව නිරන්තර කනස්සල්ලකට පත්විය හැකිය.
සයිබර් හිරිහැර කිරීමේදී වින්දිතයාට ආරක්ෂිත ස්ථානයක් නොමැති බවක් දැනිය හැකිය. විශ්වවිද්යාලයේදී සිදුවන සාම්ප්රදායික හිරිහැර කිරීමක් නිවසට ගිය විට තාවකාලිකව අවසන් විය හැකි වුවද, සයිබර් හිරිහැර කිරීම නිවසේදී, රාත්රියේදී හෝ විවේක කාලයේදී පවා දිගටම සිදුවිය හැකිය.
තවද, සයිබර් හිරිහැර කිරීම සිදුකරන්නේ කවුරුන්දැයි හඳුනා ගැනීමට නොහැකි වීමද වින්දිතයාගේ පීඩනය වැඩි කළ හැකිය. තමන්ගේ මිතුරන් අතරින් කවුරුන් තොරතුරු බෙදා හරින්නේද යන්න පිළිබඳ සැකයක් ඇති වීම නිසා මිතුරු සබඳතා කෙරෙහි විශ්වාසය අඩු විය හැකිය.
මානසික සහ චිත්තවේගීය බලපෑම්
සයිබර් හිරිහැර කිරීමේ බරපතළම බලපෑම් අතර මානසික හා චිත්තවේගීය බලපෑම් ප්රධාන වේ. එවැනි අත්දැකීම් හේතුවෙන් සිසුන්ට කනස්සල්ල, බිය, ලැජ්ජාව, කෝපය, තනිකම සහ ආත්ම විශ්වාසය අඩුවීම වැනි හැඟීම් ඇති විය හැකිය.
නිරන්තරයෙන් තමන් පිළිබඳව අපහාසාත්මක අදහස් අසන්නට ලැබීමෙන් සිසුවෙකු තමන් පිළිබඳව නිෂේධාත්මක ආකල්පයක් ඇති කරගත හැකිය. උදාහරණයක් ලෙස පෙනුම, අධ්යාපනික හැකියාව, පෞරුෂත්වය හෝ සමාජ සබඳතා සම්බන්ධයෙන් නිරන්තරයෙන් අපහාසයට ලක්වන සිසුවෙකුගේ ආත්ම විශ්වාසය පහත වැටිය හැකිය.
සමාජ හුදකලාව ද මෙහි තවත් ප්රතිඵලයකි. අනෙක් සිසුන් තමන් ගැන කතා කරන බවට හෝ තමන්ට අපහාස කරන බවට බිය වීම නිසා සමහර සිසුන් සමාජ ක්රියාකාරකම්වලින් ඈත් විය හැකිය.
අධ්යාපනික කටයුතු කෙරෙහි බලපෑම
සයිබර් හිරිහැර කිරීම සිසුන්ගේ පෞද්ගලික ජීවිතයට පමණක් නොව අධ්යාපනික කටයුතු කෙරෙහිද බලපෑම් ඇති කළ හැකිය. මානසික පීඩනයට පත්ව සිටින සිසුවෙකුට දේශනවලට අවධානය යොමු කිරීම, පැවරුම් සම්පූර්ණ කිරීම සහ විභාග සඳහා සූදානම් වීම අපහසු විය හැකිය.
නිරන්තරයෙන් සමාජ මාධ්ය පරීක්ෂා කිරීමද අධ්යාපනයට බාධාවක් විය හැකිය. සයිබර් හිරිහැර කිරීම පිළිබඳව සිතමින් සිටින සිසුවෙකුට තම අධ්යයන කටයුතු සඳහා අවශ්ය අවධානය ලබා දීමට නොහැකි විය හැකිය.
තවද, සමහර සිසුන් අපහාසයට හෝ ලැජ්ජාවට පත්වීමේ බිය නිසා දේශනවලට සහ විශ්වවිද්යාල ක්රියාකාරකම්වලට සහභාගී වීම අඩු කළ හැකිය. එමඟින් ඔවුන්ගේ අධ්යාපනික ප්රගතියට මෙන්ම සමාජීය සංවර්ධනයටද අහිතකර බලපෑම් ඇති විය හැකිය.
සයිබර් හිරිහැර කිරීමේදී සමාජ මාධ්යවල භූමිකාව
සමාජ මාධ්ය සයිබර් හිරිහැර කිරීමේ අත්දැකීම් හැඩගැස්වීමේදී වැදගත් භූමිකාවක් ඉටු කරයි. පෝස්ට් පළ කිරීම, අදහස් දැක්වීම, බෙදා හැරීම, ටැග් කිරීම සහ කණ්ඩායම් නිර්මාණය කිරීම වැනි පහසුකම් නිසා පුද්ගලික ගැටලුවක් විශාල පිරිසක් අතරට ගෙන යා හැකිය.
උදාහරණයක් ලෙස පුද්ගලයන් දෙදෙනෙකු අතර ඇති වූ සුළු ගැටලුවක් සමාජ මාධ්ය පෝස්ට් එකක් හරහා මිතුරන් විශාල පිරිසක් අතරට පැතිරිය හැකිය. එමෙන්ම යම් ඡායාරූපයක් හෝ පණිවිඩයක් එක් පුද්ගලයෙකුගෙන් තවත් පුද්ගලයෙකුට යැවීමෙන් එය ඉතා වේගයෙන් ව්යාප්ත විය හැකිය.
ඩිජිටල් අන්තර්ගතවල තවත් විශේෂත්වයක් වන්නේ එය පහසුවෙන් පිටපත් කර නැවත බෙදා හැරිය හැකි වීමයි. මුල් පෝස්ට් එක මකා දැමුවද, වෙනත් පුද්ගලයෙකු විසින් එහි තිර රූපයක් ලබාගෙන තිබිය හැකිය. මේ නිසා වින්දිතයාට තමන් පිළිබඳ අන්තර්ජාලයේ පවතින තොරතුරු පාලනය කිරීම අපහසු විය හැකිය.
සිසුන් වාර්තා නොකිරීමට හේතු
සයිබර් හිරිහැර කිරීමේ සිදුවීම් බොහෝ විට නිල වශයෙන් වාර්තා නොවීමට හේතු කිහිපයක් තිබේ. ඇතැම් සිසුන් එම සිදුවීම වාර්තා කළහොත් ගැටලුව තවත් බරපතළ වේ යැයි බිය වෙති. තවත් අය තමන්ට දොස් පැවරේ යැයි හෝ මිතුරන් තමන්ගෙන් ඈත් වේ යැයි සිතති.
සමහර සිසුන් විශ්වවිද්යාල බලධාරීන් මෙවැනි ඔන්ලයින් සිදුවීම් බරපතළ ලෙස නොසලකනු ඇතැයි සිතීම නිසාද වාර්තා නොකර සිටිය හැකිය. එම නිසා සිසුන්ට පහසුවෙන් හා රහසිගතව පැමිණිලි කළ හැකි ක්රමවේදයක් තිබීම ඉතා වැදගත් වේ.
සයිබර් හිරිහැර කිරීමකට මුහුණ දෙන සිසුවෙකුට අදාළ පණිවිඩ, තිර රූප, ගිණුම් නාම, දිනයන් සහ වෙනත් සාක්ෂි ආරක්ෂිතව තබා ගැනීම ප්රයෝජනවත් විය හැකිය. බරපතළ තර්ජන හෝ අඛණ්ඩ හිරිහැර කිරීම් සිදුවන අවස්ථාවලදී විශ්වාසවන්ත පුද්ගලයෙකුගේ සහය ලබාගෙන සුදුසු බලධාරීන් වෙත වාර්තා කිරීම වැදගත් වේ.
සයිබර් හිරිහැර කිරීම වැළැක්වීම සඳහා විශ්වවිද්යාලවල වගකීම
විශ්වවිද්යාල ආයතන සයිබර් හිරිහැර කිරීම වැළැක්වීම සඳහා ක්රියාකාරී පියවර ගත යුතුය. පළමුව, සිසුන් අතර ඩිජිටල් සාක්ෂරතාව සහ වගකීම් සහගත සමාජ මාධ්ය භාවිතය පිළිබඳ දැනුවත්භාවය වැඩි කළ යුතුය.
සිසුන්ට සයිබර් හිරිහැර කිරීම යනු කුමක්ද, එය හඳුනා ගන්නේ කෙසේද, එවැනි සිදුවීමකට මුහුණ දුන් විට කුමක් කළ යුතුද යන්න පිළිබඳව දැනුවත් කිරීම වැදගත් වේ. එමෙන්ම අනෙක් පුද්ගලයෙකුගේ පෞද්ගලිකත්වයට ගරු කිරීම, අවසරයකින් තොරව ඡායාරූප හෝ තොරතුරු බෙදා නොහැරීම සහ අපහාසාත්මක අන්තර්ගතවලට සහභාගී නොවීම පිළිබඳවද සිසුන් දැනුවත් කළ යුතුය.
විශ්වවිද්යාලවල පැහැදිලි සයිබර් හිරිහැර විරෝධී ප්රතිපත්ති තිබිය යුතු අතර, පැමිණිලි කිරීමේ ක්රමවේදය සරල සහ රහසිගත විය යුතුය. එමෙන්ම සයිබර් හිරිහැර කිරීමෙන් පීඩාවට පත්වන සිසුන්ට උපදේශන සහ ශිෂ්ය සහාය සේවා ලබා ගැනීමට පහසුකම් සැලසිය යුතුය.
සම වයස්කරුවන්ගේ සහාය
සයිබර් හිරිහැර කිරීම වැළැක්වීමේදී මිතුරන් සහ අනෙකුත් සිසුන්ටද වැදගත් භූමිකාවක් තිබේ. හිරිහැර කිරීමේ අන්තර්ගතයක් දුටු විට එය තවදුරටත් බෙදා හැරීමෙන් වැළකීම ඉතා වැදගත්ය. අපහාසාත්මක පෝස්ට් එකකට අදහස් දැක්වීම හෝ එය බෙදා ගැනීම මඟින් හිරිහැර කරන්නාගේ හැසිරීම තවදුරටත් ශක්තිමත් විය හැකිය.
එයට ප්රතිවිරුද්ධව, මිතුරෙකුට සහාය වීම, ඔහුගේ හෝ ඇයගේ ගැටලුව විනිශ්චයකින් තොරව අසා සිටීම සහ අවශ්ය අවස්ථාවක සුදුසු සහාය ලබා ගැනීමට දිරිමත් කිරීම මඟින් වින්දිතයාට විශාල මානසික සහනයක් ලබා දිය හැකිය.
නිගමනය
සයිබර් හිරිහැර කිරීම වර්තමාන විශ්වවිද්යාල සිසුන් මුහුණ දෙන වැදගත් සමාජ ගැටලුවකි. සිසුන්ගේ අධ්යාපනික සහ සමාජ ජීවිතය ඩිජිටල් තාක්ෂණය සමඟ දැඩි ලෙස සම්බන්ධ වී ඇති බැවින්, ඔවුන් සයිබර් හිරිහැර කිරීමේ විවිධ ආකාරවලට නිරාවරණය වීමේ අවදානමක් පවතී. අපහාසාත්මක පණිවිඩ, අසත්ය කටකතා, සමාජයෙන් හුදකලා කිරීම, ඡායාරූප අවභාවිත කිරීම, ව්යාජ ගිණුම් නිර්මාණය කිරීම සහ තර්ජන වැනි ක්රියා මඟින් සිසුන්ට බරපතළ බලපෑම් ඇති විය හැකිය.
සයිබර් හිරිහැර කිරීමේ බලපෑම් මානසික පීඩනයට පමණක් සීමා නොවන අතර ආත්ම විශ්වාසය, මිතුරු සබඳතා, අධ්යාපනික කාර්ය සාධනය සහ විශ්වවිද්යාල ජීවිතයට සහභාගී වීම කෙරෙහිද බලපායි. එබැවින් මෙය “ඔන්ලයින් සිදුවන සුළු ගැටලුවක්” ලෙස නොසලකා බරපතළ සමාජ ගැටලුවක් ලෙස හඳුනා ගැනීම අවශ්ය වේ.
සයිබර් හිරිහැර කිරීම වැළැක්වීම සඳහා සිසුන්, විශ්වවිද්යාල බලධාරීන්, මිතුරන් සහ සමාජය එක්ව කටයුතු කළ යුතුය. ඩිජිටල් සාක්ෂරතාව වැඩි කිරීම, වගකීම් සහගත සමාජ මාධ්ය භාවිතය ප්රවර්ධනය කිරීම, පැහැදිලි පැමිණිලි ක්රමවේද ඇති කිරීම සහ මානසික හා සමාජීය සහාය ලබා දීම ඒ සඳහා වැදගත් පියවර වේ.
අවසානයේදී, තාක්ෂණය යනු ගැටලුවක් නොව එය භාවිත කරන ආකාරයයි වැදගත් වන්නේ. ගෞරවය, වගකීම, සංවේදීතාව සහ අන්යයන්ගේ පෞද්ගලිකත්වයට ගරු කිරීම මත පදනම් වූ ඩිජිටල් සංස්කෘතියක් විශ්වවිද්යාල තුළ ගොඩනැගීමෙන් සයිබර් හිරිහැර කිරීම අවම කර, සියලුම සිසුන්ට ආරක්ෂිත සහ සාධනීය අන්තර්ජාල පරිසරයක් නිර්මාණය කළ හැකිය.
අතිරේක පින්තූර
