ශ්‍රී ලංකාවේ සාමාන්‍ය සෞඛ්‍ය ගැටලු: හේතු, අභියෝග, වැළැක්වීම සහ විසඳුම්

හැඳින්වීම ශ්‍රී ලංකාව පසුගිය දශක කිහිපය තුළ සෞඛ්‍ය ක්ෂේත්‍රයේ විශාල ප්‍රගතියක් ලබා ඇති රටකි. නොමිලේ සෞඛ්‍ය සේවා, පුළුල් රෝහල් ජාලය, ඉහළ ආයු අපේක්ෂාව සහ එන්නත් වැඩසටහන් වැනි කරුණු නිසා ශ්‍රී ලංකාව දකුණු ආසියාවේ හොඳ සෞඛ්‍ය දර්ශක සහිත රටක් ලෙස සැලකේ. කෙසේ වෙතත්, වර්තමානයේ ශ්‍රී ලංකාව තවමත් විවිධ සෞඛ්‍ය ගැටලු රැසකට මුහුණ දෙමින් සිටී. මේවා අතර බෝ නොවන රෝග (Non-Communicable Diseases - NCDs) සහ බෝවන රෝග (Communicable Diseases) ප්‍රධාන වේ. හෘද රෝග, දියවැඩියාව, පිළිකා, අධික රුධිර පීඩනය වැනි ජීවන රටාවට සම්බන්ධ රෝග වැඩිවෙමින් පවතින අතර, ඩෙංගු, ශ්වසන ආසාදන සහ ආහාර හා ජලය මඟින් පැතිරෙන රෝගද තවමත් සෞඛ්‍ය අභියෝග ලෙස පවතී. මෙම සෞඛ්‍ය ගැටලු පිළිබඳ දැනුවත් වීම, ඒවා ඇතිවීමට හේතු හඳුනා ගැනීම සහ වැළැක්වීමේ ක්‍රම අනුගමනය කිරීම සෞඛ්‍ය සම්පන්න සමාජයක් ගොඩනැගීමට වැදගත් වේ. 1. බෝ නොවන රෝග (Non-Communicable Diseases) ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රධාන සෞඛ්‍ය ගැටලු අතරින් බෝ නොවන රෝග විශේෂ ස්ථානයක් ගනී. මෙම රෝග සාමාන්‍යයෙන් දිගු කාලයක් තුළ වර්ධනය වන අතර ජීවන රටාව, ආහාර පුරුදු සහ පරිසර සාධක සමඟ සම්බන්ධ වේ. ප්‍රධාන බෝ නොවන රෝග: හෘද රෝග දියවැඩියාව අධික රුධිර පීඩනය පිළිකා දිගුකාලීන ශ්වසන රෝග මෙම රෝග වැළැක්වීම සඳහා සෞඛ්‍ය සම්පන්න ජීවන රටාවක් පවත්වා ගැනීම සහ නියමිත වෛද්‍ය පරීක්ෂණ සිදු කිරීම වැදගත් වේ. 2. හෘද රෝග (Heart Diseases) හෘද රෝග ශ්‍රී ලංකාවේ මරණ සඳහා ප්‍රධාන හේතු අතරින් එකකි. වර්තමානයේ වැඩිහිටියන් පමණක් නොව තරුණ පරපුර අතරද හෘද රෝග අවදානම වැඩි වෙමින් පවතී. හෘද රෝග ඇතිවීමට හේතු: අධික රුධිර පීඩනය කොලෙස්ටරෝල් මට්ටම වැඩි වීම දුම්පානය අධික මත්පැන් භාවිතය ව්‍යායාම නොකිරීම තරබාරුකම මානසික ආතතිය අසෞඛ්‍ය සම්පන්න ආහාර පුරුදු රෝග ලක්ෂණ: පපුවේ වේදනාව හුස්ම ගැනීමේ අපහසුතාව අධික තෙහෙට්ටුව හිසරදය හෝ කරකැවිල්ල හෘද ස්පන්දනයේ වෙනස්කම් වැළැක්වීම: පලතුරු සහ එළවළු වැඩිපුර ආහාරයට ගැනීම ලුණු සහ තෙල් අඩු කිරීම නිතිපතා ව්‍යායාම කිරීම දුම්පානයෙන් වැළකීම බර පාලනය කිරීම රුධිර පීඩනය සහ කොලෙස්ටරෝල් පරීක්ෂා කිරීම 3. ශ්‍රී ලංකාවේ දියවැඩියාව (Diabetes) දියවැඩියාව ශ්‍රී ලංකාවේ වේගයෙන් වැඩිවන සෞඛ්‍ය ගැටලුවකි. විශේෂයෙන් දෙවන වර්ගයේ දියවැඩියාව ජීවන රටාවේ වෙනස්කම් නිසා වැඩි වශයෙන් දක්නට ලැබේ. අවදානම් සාධක: පවුල් ඉතිහාසය තරබාරුකම ව්‍යායාම අඩුවීම සීනි අධික ආහාර අසමබර ආහාර පුරුදු රෝග ලක්ෂණ: අධික පිපාසය නිතර මුත්‍රා කිරීම අධික කුසගින්න හදිසි බර අඩුවීම තුවාල සුව වීමට වැඩි කාලයක් ගත වීම ඇස් පෙනීම අඩුවීම දුර්වලතාව වැළැක්වීම: සමබර ආහාර ගැනීම සීනි සහිත ආහාර අඩු කිරීම නිතිපතා ව්‍යායාම කිරීම නියමිත සෞඛ්‍ය පරීක්ෂණ සිදු කිරීම 4. ඩෙංගු උණ (Dengue Fever) ඩෙංගු උණ ශ්‍රී ලංකාවේ බහුලව දක්නට ලැබෙන බෝවන රෝගයකි. එය Aedes මදුරුවන් මඟින් පැතිරේ. ඩෙංගු ඇතිවීමට හේතු: ජලය රැස්වන ස්ථාන අපද්‍රව්‍ය නිසි ලෙස බැහැර නොකිරීම පරිසර අපිරිසිදුකම මදුරු බෝවන ස්ථාන වැඩි වීම රෝග ලක්ෂණ: අධික උණ දැඩි හිසරදය ඇස් පිටුපස වේදනාව ඇඟපත වේදනාව සන්ධි වේදනාව සමේ රතු පැහැති ලප ඔක්කාරය සහ වමනය වැළැක්වීම: නිවස අවට පිරිසිදුව තබා ගැනීම ජලය රැස්වන ස්ථාන ඉවත් කිරීම ජල බඳුන් වසා තැබීම මදුරු දෂ්ටනයෙන් ආරක්ෂා වීම 5. ශ්වසන රෝග (Respiratory Diseases) ශ්වසන රෝග ශ්‍රී ලංකාවේ ළමුන්, වැඩිහිටියන් සහ ප්‍රතිශක්තිය අඩු පුද්ගලයන් අතර බහුල වේ. ප්‍රධාන ශ්වසන රෝග: ඇදුම නියුමෝනියාව උණ සහ ශ්වසන ආසාදන දිගුකාලීන පෙනහළු රෝග හේතු: වායු දූෂණය දුම්පානය දූවිලි වෛරස් ආසාදන වැළැක්වීම: දුම්පානයෙන් වැළකීම පිරිසිදු වාතය පවත්වා ගැනීම අත් සෝදා ගැනීම අවශ්‍ය එන්නත් ලබා ගැනීම 6. මානසික සෞඛ්‍ය ගැටලු වර්තමානයේ ශ්‍රී ලංකාවේ මානසික සෞඛ්‍යයද වැදගත් අවධානයක් ලැබිය යුතු ක්ෂේත්‍රයකි. ප්‍රධාන ගැටලු: ආතතිය (Stress) කාංසාව (Anxiety) මානසික අවපීඩනය (Depression) නින්දේ ගැටලු හේතු: ආර්ථික ගැටලු රැකියා පීඩනය පවුල් ගැටලු සමාජ හුදකලාභාවය විසඳුම්: ගැටලු පිළිබඳ විවෘතව කතා කිරීම පවුලේ සහය ලබා ගැනීම ව්‍යායාම කිරීම අවශ්‍ය විට වෘත්තීය උපදෙස් ලබා ගැනීම 7. වකුගඩු රෝග වකුගඩු ආශ්‍රිත රෝගද ශ්‍රී ලංකාවේ සැලකිය යුතු සෞඛ්‍ය ගැටලුවකි. අවදානම් සාධක: දියවැඩියාව අධික රුධිර පීඩනය ජල හිඟය ඇතැම් රසායනික ද්‍රව්‍යවලට නිරාවරණය වීම වැළැක්වීම: ප්‍රමාණවත් පිරිසිදු ජලය පානය කිරීම දියවැඩියාව සහ රුධිර පීඩනය පාලනය කිරීම නියමිත වෛද්‍ය පරීක්ෂණ කිරීම 8. පිළිකා රෝග පිළිකා රෝගද ශ්‍රී ලංකාවේ වැදගත් සෞඛ්‍ය ගැටලුවකි. බහුල පිළිකා වර්ග: පියයුරු පිළිකා මුඛ පිළිකා පෙනහළු පිළිකා ගැබ්ගෙල පිළිකා බඩවැල් පිළිකා අවදානම් සාධක: දුම්පානය මත්පැන් භාවිතය අසෞඛ්‍ය සම්පන්න ආහාර ව්‍යායාම අඩුවීම වැළැක්වීම: දුම්පානයෙන් වැළකීම සෞඛ්‍ය සම්පන්න ආහාර ගැනීම නිතිපතා පරීක්ෂණ කිරීම 9. තරබාරුකම සහ ජීවන රටාවට සම්බන්ධ ගැටලු අද වන විට ක්ෂණික ආහාර, සීනි සහිත බීම සහ ව්‍යායාම අඩුවීම නිසා තරබාරුකම වැඩි වෙමින් පවතී. තරබාරුකම නිසා: දියවැඩියාව හෘද රෝග අධික රුධිර පීඩනය සන්ධි ගැටලු ඇති විය හැකිය. 10. ආහාර හා ජලය මඟින් පැතිරෙන රෝග අපිරිසිදු ආහාර සහ ජලය නිසා විවිධ රෝග ඇති විය හැකිය. උදාහරණ: පාචනය ආහාර විෂවීම බඩවැල් ආසාදන වැළැක්වීම: පිරිසිදු ජලය භාවිතා කිරීම ආහාර හොඳින් පිසීම අත් සෝදා ගැනීම ආහාර සුරක්ෂිතතාව පවත්වා ගැනීම මහජන සෞඛ්‍ය දැනුවත් කිරීමේ වැදගත්කම රෝග වැළැක්වීම සඳහා සෞඛ්‍ය දැනුවත් කිරීම ඉතා වැදගත් වේ. ජනතාව දැනුවත් කළ යුතු කරුණු: සෞඛ්‍ය සම්පන්න ආහාර පුරුදු රෝග වැළැක්වීම නියමිත වෛද්‍ය පරීක්ෂණ පරිසර පිරිසිදුකම මානසික සෞඛ්‍යය නිගමනය ශ්‍රී ලංකාව සෞඛ්‍ය ක්ෂේත්‍රයේ විශාල දියුණුවක් ලබා තිබුණද, විවිධ සෞඛ්‍ය ගැටලු තවමත් ජනතාවට බලපායි. හෘද රෝග, දියවැඩියාව, පිළිකා වැනි බෝ නොවන රෝග මෙන්ම ඩෙංගු වැනි බෝවන රෝගද වැළැක්වීම සඳහා පුද්ගල සහ සමාජ මට්ටමේ ක්‍රියාමාර්ග අවශ්‍ය වේ. සමබර ආහාර ගැනීම, නිතිපතා ව්‍යායාම කිරීම, පිරිසිදු පරිසරයක් පවත්වා ගැනීම, මානසික සෞඛ්‍යය ගැන සැලකිලිමත් වීම සහ කාලෝචිත වෛද්‍ය උපදෙස් ලබා ගැනීම මඟින් සෞඛ්‍ය සම්පන්න ජීවිතයක් ගත කළ හැකිය. සෞඛ්‍ය සම්පන්න ශ්‍රී ලංකාවක් ගොඩනැගීම සඳහා පුද්ගලයන්, පවුල්, ප්‍රජාවන් සහ සෞඛ්‍ය ආයතන එකමුතුවෙන් කටයුතු කිරීම අත්‍යවශ්‍ය වේ.