දේශගුණික විපර්යාස සහ ශ්‍රී ලංකාවේ ගොවීන්: වර්ධනය වන අභියෝගයක්
Rakshika Rathnayake9/29/20265 min read
Share:Facebook
පරම්පරා ගණනාවක් පුරා ශ්‍රී ලංකාවේ ගොවිතැන රඳා පැවතියේ මිනිසා, භූමිය, ජලය සහ කාලගුණික රටාවන් අතර පැවති සමීප සම්බන්ධතාවය මතය. මහ කන්නය සහ යල කන්නය ආරම්භ වන කාලය, වර්ෂාව ලැබෙන ආකාරය, ජලය තිබෙන ප්‍රමාණය සහ උෂ්ණත්වය වැනි කරුණු පිළිබඳව ගොවීන්ට පරම්පරාවෙන් පරම්පරාවට ලැබුණු අත්දැකීම් තිබුණි.
එහෙත් අද වන විට එම පුරුදු රටාවන් අනුව ගොවිතැන් කටයුතු සැලසුම් කිරීම වඩාත් අපහසු වෙමින් තිබේ. වර්ෂාපතන රටාවන් වෙනස් වීම, උෂ්ණත්වය ඉහළ යාම, දිගු වියළි කාලයන්, හදිසි ගංවතුර සහ අධික වර්ෂාපතනය වැනි තත්ත්වයන් ගොවීන්ට නව අභියෝග රැසක් ඇති කරමින් පවතී.
දේශගුණික විපර්යාසය පරිසරයට පමණක් බලපාන ගැටලුවක් නොවේ. එය ශ්‍රී ලංකාවේ කෘෂිකර්මාන්තය, ආහාර සුරක්ෂිතතාව, ග්‍රාමීය ආර්ථිකය සහ ගොවි පවුල්වල ජීවනෝපාය සමඟ සෘජුවම සම්බන්ධ වූ ගැටලුවකි.
වෙනස් වන වර්ෂාපතන රටාව
ශ්‍රී ලංකාවේ කෘෂිකර්මාන්තයට වර්ෂාව අත්‍යවශ්‍ය සාධකයකි. වී, එළවළු, බඩඉරිඟු සහ අනෙකුත් බෝගවල වර්ධනය සඳහා නිශ්චිත අවස්ථාවලදී ප්‍රමාණවත් ජලය අවශ්‍ය වේ. අතීතයේදී ගොවීන් වර්ෂා කාලය පිළිබඳ තම අත්දැකීම් මත වගා කටයුතු ආරම්භ කළහ.
නමුත් වර්ෂාපතනයේ ස්වභාවය වඩාත් අනපේක්ෂිත වෙමින් පවතී. ඇතැම් කාලවල දීර්ඝ වියළි කාලයක් පැවතීමෙන් පසුව කෙටි කාලයක් තුළ ඉතා අධික වර්ෂාවක් ලැබිය හැකිය.
වැසි වැඩි වීම සෑම විටම ගොවිතැනට වාසිදායක නොවේ. අධික වර්ෂාවෙන් වගාබිම් යටවිය හැකි අතර, පස සේදී යාම, පෝෂක ද්‍රව්‍ය අහිමි වීම සහ බෝග විනාශ වීම සිදුවිය හැකිය. අනෙක් අතට, දිගු කාලයක් වර්ෂාව නොලැබුණහොත් ජලාශ, ඇළ මාර්ග සහ වෙනත් ජල මූලාශ්‍රවල ජල මට්ටම පහළ යා හැකිය.
මේ නිසා ගොවීන්ට වගා කිරීම ආරම්භ කළ යුතු නිශ්චිත කාලය තීරණය කිරීම පවා අභියෝගයක් වී තිබේ.
ඉහළ යන උෂ්ණත්වය
දේශගුණික විපර්යාසය සමඟ සම්බන්ධ තවත් වැදගත් කරුණක් වන්නේ උෂ්ණත්වය ඉහළ යාමයි. ශ්‍රී ලංකාව උණුසුම් නිවර්තන රටක් වුවද, උෂ්ණත්වයේ තවදුරටත් ඉහළ යාම බෝග, සතුන් සහ කෘෂිකාර්මික කටයුතුවල නිරත වන මිනිසුන්ට බලපෑම් ඇති කළ හැකිය.
උෂ්ණත්වය ඉහළ යන විට පසෙන් ජලය වාෂ්ප වීම වේගවත් වේ. ශාකවලින් ජලය පිටවීමද වැඩි විය හැකිය. එම නිසා එකම බෝගය වගා කිරීමට පෙරට වඩා වැඩි ජල ප්‍රමාණයක් අවශ්‍ය විය හැකිය.
වී වගාව ඇතුළු බොහෝ බෝගවල වර්ධනයේ සංවේදී අවස්ථාවලදී අධික උෂ්ණත්වය ඇති වීම අස්වැන්නට බලපෑම් කළ හැකිය. මධ්‍යම කඳුකරයේ එළවළු වගාවන්ටද උෂ්ණත්ව වෙනස්කම් සහ අසාමාන්‍ය කාලගුණික තත්ත්වයන් බලපානු ඇත.
උෂ්ණත්වය ඉහළ යාම ගොවීන්ටද සෘජුවම බලපායි. පැය ගණනක් හිරු යට වැඩ කරන ගොවීන්ට අධික උණුසුම නිසා ශාරීරික අපහසුතා ඇති විය හැකි අතර, වැඩ කිරීමේ හැකියාවද අඩු විය හැකිය.
නියඟය සහ ජල හිඟය
ශ්‍රී ලංකාවේ කෘෂිකර්මාන්තයට ඇති බරපතළම දේශගුණික අවදානම් අතර නියඟයද ප්‍රධාන වේ. විශේෂයෙන් වියළි කලාපයේ බොහෝ ප්‍රදේශවල කෘෂිකර්මාන්තය වාරිමාර්ග පද්ධති සහ ජලාශ මත විශාල වශයෙන් රඳා පවතී.
ප්‍රමාණවත් වර්ෂාවක් නොලැබෙන විට ජලාශවල ජල මට්ටම පහළ යා හැකිය. එවැනි අවස්ථාවල ගොවීන්ට සම්පූර්ණ වගා භූමිය වගා කිරීමට නොහැකි විය හැකිය.
වී වගාවට විශාල ජල ප්‍රමාණයක් අවශ්‍ය බැවින් ජල හිඟය එයට විශේෂ බලපෑමක් ඇති කරයි. ඇතැම් අවස්ථාවල ගොවීන්ට වගා ප්‍රමාණය අඩු කිරීමට හෝ වගා කටයුතු සම්පූර්ණයෙන්ම නතර කිරීමට පවා සිදුවිය හැකිය.
බෝගයක් විනාශ වූ විට ගොවියාට අහිමි වන්නේ අස්වැන්න පමණක් නොවේ. බීජ, පොහොර, කෘමිනාශක, යන්ත්‍රෝපකරණ, කම්කරු වැටුප් සහ ඉඩම් සකස් කිරීම සඳහා වැය කළ මුදල්ද නැවත ලබා ගැනීමට නොහැකි විය හැකිය.
එම නිසා එක් වගා කන්නයක නියඟයක් පවා ගොවි පවුලක ආර්ථිකයට දිගුකාලීන බලපෑමක් ඇති කළ හැකිය.
ගංවතුර සහ අධික වර්ෂාව
නියඟය පමණක් නොව අධික වර්ෂාවද ගොවීන්ට විශාල අභියෝගයකි.
කෙටි කාලයක් තුළ විශාල වර්ෂා ප්‍රමාණයක් ලැබීමෙන් වගාබිම් ජලයෙන් යටවිය හැකිය. විශේෂයෙන් වගා කිරීම ආරම්භ කර කෙටි කාලයක් ගත වූ විට ඇති වන ගංවතුරකින් තරුණ පැළ විනාශ වීමට ඉඩ ඇත.
අධික වර්ෂාවෙන් පස සේදී යාම, වගාබිම්වල පෝෂක ද්‍රව්‍ය අහිමි වීම සහ කෘෂිකාර්මික මාර්ග හා වාරිමාර්ග පහසුකම්වලට හානි සිදුවිය හැකිය.
2025 වසරේ නොවැම්බර් මාසයේදී ශ්‍රී ලංකාවට බලපෑ ඩිට්වා සුළි කුණාටුව ආශ්‍රිත ගංවතුර තත්ත්වයද කෘෂිකර්මාන්තයට සැලකිය යුතු බලපෑමක් ඇති කළ සිදුවීමකි. විශේෂයෙන් පුත්තලම, කුරුණෑගල, අම්පාර, අනුරාධපුර, මඩකලපුව සහ ත්‍රිකුණාමලය වැනි දිස්ත්‍රික්කවල වගා කළ වී වගාවන්ට හානි සිදුවූ බව වාර්තා විය.
බෝග නැවත වගා කිරීමට හැකි වුවද එය ගොවියාට අමතර වියදමක් සහ කාලයක් අවශ්‍ය කරන ක්‍රියාවලියකි.
වී වගාවට ඇති බලපෑම
වී ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රධාන ආහාර බෝගයක් වන අතර රටේ කෘෂිකර්මාන්තයේද විශේෂ ස්ථානයක් ගනී. එබැවින් දේශගුණික වෙනස්කම් නිසා වී වගාවට ඇති වන බලපෑම් ගොවියාට පමණක් සීමා නොවේ.
ජලය නොමැති වීම, වර්ෂාපතනයේ වෙනස්කම්, ගංවතුර සහ අධික උෂ්ණත්වය වැනි තත්ත්වයන් වී අස්වැන්නට බලපෑම් කළ හැකිය.
විශේෂයෙන් වියළි කලාපයේ වගා කටයුතු සඳහා ජලය කාර්යක්ෂමව භාවිත කිරීම ඉතා වැදගත් වේ. පැරණි වාරිමාර්ග පද්ධති නිසි ලෙස නඩත්තු කිරීම, ජල නාස්තිය අඩු කිරීම සහ අවශ්‍ය ප්‍රමාණයට පමණක් ජලය භාවිත කිරීම අනාගතයේදී තවදුරටත් වැදගත් වනු ඇත.
තේ, පොල් සහ අනෙකුත් වගාවන්ට බලපෑම්
දේශගුණික විපර්යාසයේ බලපෑම වී වගාවට පමණක් සීමා නොවේ.
ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රධාන අපනයන බෝගයක් වන තේද උෂ්ණත්වය සහ වර්ෂාපතනයේ වෙනස්කම්වලට සංවේදී වේ. දිගු වියළි කාලයන් තේ වගාවේ වර්ධනයට බලපෑම් කළ හැකි අතර අධික වර්ෂාවද වගාබිම්වලට හානි කළ හැකිය.
පොල් සහ රබර් වගාවන්ද කාලගුණික තත්ත්වයන් මත රඳා පවතී. දිගු වියළි කාලයන් පොල් වගාවට බලපෑම් කළ හැකි අතර, අධික වර්ෂාපතනය ඇතැම් ප්‍රදේශවල රබර් වගාවට ගැටලු ඇති කළ හැකිය.
කඳුකරයේ එළවළු වගාවද මෙම වෙනස්කම්වලට මුහුණ දෙයි. උෂ්ණත්වය, වර්ෂාව සහ අනපේක්ෂිත කාලගුණික තත්ත්වයන් නිසා බෝගයේ ගුණාත්මකභාවය, පළිබෝධ තත්ත්වයන් සහ නිෂ්පාදන වියදම් වෙනස් විය හැකිය.
පස සහ භූමි හායනය
දේශගුණික විපර්යාසය නිසා පසෙහි ගුණාත්මකභාවයට ඇති වන අවදානමද වැඩි විය හැකිය.
අධික වර්ෂාව නිසා පස සේදී යාම විශේෂයෙන් බෑවුම් සහිත ප්‍රදේශවල බරපතළ ගැටලුවක් විය හැකිය. පස නිතර සකස් කිරීම, ප්‍රමාණවත් කාබනික ද්‍රව්‍ය එකතු නොකිරීම සහ වැරදි වගා ක්‍රම නිසා පසෙහි සාරවත්භාවය අඩු විය හැකිය.
සාරවත් පසක් ශාකවලට පෝෂණය ලබා දෙනවා පමණක් නොව ජලය රඳවා ගැනීමටද උපකාරී වේ. එබැවින් පස ආරක්ෂා කිරීම දේශගුණික විපර්යාසයට අනුවර්තනය වීමේ වැදගත් කොටසකි.
කාබනික ද්‍රව්‍ය භාවිත කිරීම, පස ආවරණය කර තබා ගැනීම, සුදුසු බෝග මාරුව සහ අනවශ්‍ය ලෙස පස හෑරීම අඩු කිරීම වැනි ක්‍රම මඟින් පසෙහි සෞඛ්‍යය වැඩිදියුණු කළ හැකිය.
ගොවි පවුල්වලට ඇති ආර්ථික බලපෑම
දේශගුණික විපර්යාසය නිසා ඇති වන බෝග හානි ගොවි පවුල්වල ආදායමට සෘජුවම බලපායි.
වගාවක් ආරම්භ කිරීමට පෙර ගොවියෙකු බීජ, පොහොර, කෘමිනාශක, ඉන්ධන, යන්ත්‍රෝපකරණ සහ කම්කරු සේවා සඳහා මුදල් වැය කරයි. නියඟයක් හෝ ගංවතුරක් නිසා වගාව විනාශ වූ විට එම වියදම්වල විශාල කොටසක් නැවත ලබා ගැනීමට නොහැකි වේ.
කුඩා පරිමාණ ගොවීන්ට මෙම තත්ත්වය වඩාත් බරපතළ විය හැකිය. ඔවුන් සතුව හදිසි අවස්ථාවක භාවිත කළ හැකි ඉතිරිකිරීම් සීමිත විය හැකි අතර, ණය ලබාගෙන වගා කටයුතු සිදු කරන අවස්ථාද තිබේ.
එම නිසා දේශගුණික විපර්යාසය පරිසර ගැටලුවක් පමණක් නොව ගොවි පවුල්වල ආර්ථික ස්ථාවරත්වයටද බලපාන ගැටලුවකි.
දේශගුණයට ඔරොත්තු දෙන කෘෂිකර්මාන්තය
දේශගුණික විපර්යාසයට මුහුණ දීම සඳහා දේශගුණයට ඔරොත්තු දෙන කෘෂිකාර්මික ක්‍රම භාවිත කිරීම වැදගත් වේ.
නියඟයට ඔරොත්තු දෙන බෝග ප්‍රභේද භාවිත කිරීම, ජලය කාර්යක්ෂමව භාවිත කිරීම, වැසි ජලය රැස් කිරීම, පස ආවරණය කිරීම, බෝග විවිධාංගීකරණය, අන්තර් වගාව සහ කෘෂි වන වගාව වැනි ක්‍රම ප්‍රදේශයට සහ බෝගයට ගැළපෙන පරිදි භාවිත කළ හැකිය.
කෙසේ වෙතත් ශ්‍රී ලංකාවේ සෑම ප්‍රදේශයකටම එකම විසඳුමක් ගැළපෙන්නේ නැත. වියළි කලාපයේ ගොවියෙකුට ජල කළමනාකරණය වඩාත් වැදගත් විය හැකි අතර, ගංවතුරට නිතර මුහුණ දෙන ප්‍රදේශයක ගොවියෙකුට හොඳ ජලාපවහන පද්ධති අවශ්‍ය විය හැකිය.
එබැවින් දේශගුණයට ඔරොත්තු දෙන කෘෂිකර්මාන්තය ප්‍රදේශයේ සැබෑ අවශ්‍යතා මත පදනම් විය යුතුය.
නිවැරදි කාලගුණික තොරතුරු අවශ්‍යයි
දේශගුණික වෙනස්කම් සමඟ කෘෂිකර්මාන්තය පවත්වාගෙන යාම සඳහා නිවැරදි කාලගුණ තොරතුරු ඉතා වැදගත් වේ.
අධික වර්ෂාවක් ඇති විය හැකි කාලය, වියළි කාලයක් පැමිණිය හැකි අවස්ථාව හෝ උෂ්ණත්වය ඉහළ යා හැකි කාලය පිළිබඳව ගොවීන්ට කලින් තොරතුරු ලැබුණහොත් වගා කටයුතු වඩාත් හොඳින් සැලසුම් කළ හැකිය.
ජංගම දුරකථන, කෙටි පණිවිඩ, කාලගුණ යෙදුම් සහ අනෙකුත් ඩිජිටල් තාක්ෂණික ක්‍රම මඟින් එවැනි තොරතුරු ගොවීන් වෙත ඉක්මනින් ලබා දිය හැකිය.
නමුත් තොරතුරු ලබා දීම පමණක් ප්‍රමාණවත් නොවේ. එම තොරතුරු ගොවියාට පහසුවෙන් තේරුම් ගත හැකි ආකාරයෙන් සහ වගා තීරණ ගැනීමට ප්‍රයෝජනවත් වන ආකාරයෙන් ලබා දීමද වැදගත්ය.
රජයේ සහ ආයතනවල වගකීම
දේශගුණික විපර්යාසයට මුහුණ දීම ගොවීන්ගේ වගකීමක් පමණක් නොවේ. රජය, කෘෂිකර්ම ආයතන, විශ්වවිද්‍යාල, පර්යේෂණ ආයතන, මූල්‍ය ආයතන සහ පෞද්ගලික අංශයද මේ සඳහා සම්බන්ධ විය යුතුය.
වාරිමාර්ග පද්ධති නවීකරණය කිරීම සහ නඩත්තු කිරීම ඉතා වැදගත්ය. ජලාශ, ඇළ මාර්ග සහ ජලාපවහන පද්ධති නිසි ලෙස පවත්වාගෙන යාමෙන් ජල හිඟය සහ ගංවතුර යන දෙකටම යම් මට්ටමකින් මුහුණ දිය හැකිය.
දේශගුණික තත්ත්වයන්ට ගැළපෙන බෝග වර්ග සහ නව කෘෂිකාර්මික ක්‍රම පිළිබඳ පර්යේෂණ තවදුරටත් ශක්තිමත් කළ යුතුය.
ගොවීන්ට නව තාක්ෂණය සහ ක්‍රම හඳුන්වා දීමේදී කෘෂිකර්ම නිලධාරීන්ගේ සහ උපදේශන සේවාවල කාර්යභාරයද වැදගත් වේ.
බෝග රක්ෂණය, සාධාරණ ණය පහසුකම් සහ ස්වභාවික ආපදා නිසා සිදුවන පාඩු සඳහා සුදුසු සහන ක්‍රම තිබීමද ගොවි පවුල්වල ආර්ථික ආරක්ෂාවට වැදගත් වේ.
ගොවීන් විසඳුමේ කොටසක්
දේශගුණික විපර්යාසය නිසා ගොවීන්ට ඇති වන බලපෑම් පිළිබඳව කතා කරන විට ඔවුන් ගැටලුවේ ගොදුරු පිරිසක් ලෙස පමණක් දැකීම සුදුසු නොවේ. ගොවීන් විසඳුම් සෙවීමේ වැදගත් හවුල්කරුවන්ය.
ශ්‍රී ලංකාවේ ගොවීන්ට පස, ජලය, බෝග සහ ප්‍රදේශයේ කාලගුණික රටාවන් පිළිබඳ වසර ගණනාවක අත්දැකීම් තිබේ. එම සාම්ප්‍රදායික දැනුම නව විද්‍යාත්මක තොරතුරු සමඟ සම්බන්ධ කිරීමෙන් වඩාත් ප්‍රායෝගික විසඳුම් සකස් කළ හැකිය.
බෝග විවිධාංගීකරණයද ඇතැම් ප්‍රදේශවල අවදානම අඩු කිරීමට උපකාරී විය හැකිය. එකම බෝගයකට පමණක් රඳා නොසිට සුදුසු බෝග කිහිපයක් වගා කිරීමෙන් එක් බෝගයකට ඇති වන හානියකදී සම්පූර්ණ ආදායම අහිමි වීමේ අවදානම අඩු කළ හැකිය.
කෙසේ වෙතත් බෝග වෙනස් කිරීමේදී වෙළඳපොළ ඉල්ලුමද සැලකිල්ලට ගත යුතුය. වගා කළ බෝගයට හොඳ වෙළඳපොළක් නොමැති නම් නව වගා ක්‍රමය ගොවියාට ආර්ථික වශයෙන් වාසිදායක නොවිය හැකිය.
ශ්‍රී ලංකාවේ ආහාර අනාගතය ආරක්ෂා කිරීම
දේශගුණික විපර්යාසය ශ්‍රී ලංකාවේ ගොවීන්ට බරපතළ අභියෝගයක් වුවද, එය රටේ කෘෂිකර්මාන්තයේ අනාගතය අනිවාර්යයෙන්ම අඳුරු කරන තත්ත්වයක් නොවේ.
ශ්‍රී ලංකාවට දිගුකාලීන කෘෂිකාර්මික අත්දැකීම්, වාරිමාර්ග පද්ධති, දේශීය දැනුම සහ පර්යේෂණ හා තාක්ෂණික ආයතන තිබේ. අවශ්‍ය වන්නේ මෙම සම්පත් නිවැරදි ආකාරයෙන් එකට සම්බන්ධ කර දේශගුණික වෙනස්කම්වලට ගැළපෙන කෘෂිකාර්මික පද්ධතියක් ගොඩනැගීමයි.
අරමුණ විය යුත්තේ සෑම නියඟයකින් හෝ ගංවතුරකින් පසුවම හානි පියවා ගැනීම පමණක් නොව, එවැනි අවදානම්වලට මුහුණ දීමට පෙර සිටම ගොවි පද්ධති ශක්තිමත් කිරීමයි.
ඒ සඳහා කාර්යක්ෂම ජල කළමනාකරණය, සාරවත් පස, දේශගුණයට ගැළපෙන බෝග, නිවැරදි කාලගුණ තොරතුරු, ශක්තිමත් වාරිමාර්ග හා ජලාපවහන පද්ධති, මූල්‍ය ආරක්ෂාව, බෝග රක්ෂණය සහ හොඳ වෙළඳපොළ පහසුකම් අවශ්‍ය වේ.
නිගමනය
දේශගුණික විපර්යාසය ශ්‍රී ලංකාවේ ගොවීන් වැඩ කරන පරිසරය ක්‍රමයෙන් වෙනස් කරමින් පවතී. අනපේක්ෂිත වර්ෂාපතනය, ඉහළ යන උෂ්ණත්වය, නියඟය, ගංවතුර, ජල හිඟය සහ පසෙහි ගුණාත්මකභාවය අඩුවීම වැනි කරුණු කෘෂිකර්මාන්තයට අමතර අවදානම් ඇති කරයි.
මෙහි බලපෑම ගොවිබිමට පමණක් සීමා නොවේ. කෘෂිකාර්මික නිෂ්පාදනය අඩු වූ විට ආහාර මිල, ග්‍රාමීය රැකියා, ගොවි පවුල්වල ආදායම සහ රටේ ආහාර සුරක්ෂිතතාවද බලපෑමට ලක්විය හැකිය.
එබැවින් දේශගුණික විපර්යාසයට ඔරොත්තු දෙන කෘෂිකර්මාන්තයක් ගොඩනැගීම ශ්‍රී ලංකාවේ දිගුකාලීන ජාතික අවශ්‍යතාවකි.
ගොවීන්ට අද උපකාර කිරීම යනු ග්‍රාමීය ජීවනෝපායන් ආරක්ෂා කිරීම පමණක් නොවේ. එය අනාගතයේ ශ්‍රී ලංකාවේ ආහාර සැපයුම ආරක්ෂා කිරීමද වේ.
ගොවීන්ට නිවැරදි තොරතුරු, සුදුසු තාක්ෂණය, කාර්යක්ෂම ජල කළමනාකරණය, ශක්තිමත් යටිතල පහසුකම්, මූල්‍ය ආරක්ෂාව සහ ප්‍රායෝගික රාජ්‍ය සහාය ලබා දිය හැකි නම්, වෙනස් වන දේශගුණික තත්ත්වයන් මධ්‍යයේ වුවද ශ්‍රී ලංකාවේ කෘෂිකර්මාන්තය වඩාත් ශක්තිමත් හා ඔරොත්තු දෙන ක්ෂේත්‍රයක් බවට පත් කළ හැකිය.
දේශගුණික විපර්යාසය දැනටමත් ගොවීන්ට නව අභියෝග ඉදිරිපත් කරමින් සිටී. එම අභියෝගයට සූදානම් වීම අද සිටම ආරම්භ කිරීම ශ්‍රී ලංකාවේ ගොවීන්ගේ අනාගතය මෙන්ම රටේ ආහාර අනාගතයද ආරක්ෂා කිරීමට අත්‍යවශ්‍ය වේ.
අතිරේක පින්තූර
